GPS چگونه كار مي‌كند؟

سيستم موقعيت جهاني از سه بخش مجزا تشكيل شده است. اولين بخش سيستم شامل 24 ماهواره است كه در 20000 كيلومتري بالاي زمين در مدار مدور 12 ساعته مي‌چرخند. اين بدين معني‌ست كه هر ماهواره 12 ساعت براي چرخش كامل به دور زمين به كار برده مي‌شود. به منظور كسب اطمينان از اينكه ماهواره‌ها قادر به رديابي و تشخيص در هر نقطه از روي سطح زمين باشند، آنها به شش گروه چهارتايي تقسيم مي‌شوند. هر گروه مسير متفاوتي را براي را دراد. اين امر باعث ايجاد صفحات مداري متفاوتي 6 گانه كه به طور كامل زمين را احاطه مي‌كنند مي‌شود. اين ماهواره ها علائم راديويي به زمين ارسال مي‌دارند كه شامل اطلاعاتي دربارة زمين است. با استفادده از دريافت كننده زميني GPS، اين علائم دريافت و ارتفاع، طول جغرافيايي و عرض جغرافيايي (موقعيت جهاني) دريافت كننده را تعيين مي‌كند. علائم راديويي در 2 فركانس با باند كوتاه فرستاده مي‌شود (L-bond) باند كوتاه به فركانس هاي بين 390 تا 1550 مگاهرتز (MHz) اشاره مي كند. در هر علامت، توالي كدگذاري شده‌اي ارسال مي‌شود. با مقايسة توالي دريافت شده با توالي اصلي، دانشمندان قادر به تعيين ميزان مسافت طي شدة علامت از ماهواره به زمين هستند. 

تأخير علامت در شناسايي و مطالعة لايه هاي جوي كه سطح زمين را احاطه كردند (يونوسفر و تروپوسفر) مفيد هستند. علامت سومي نيز از ماهوراه به زمين ارسال مي‌شود كه شامل داده‌هايي دربارة سلامت موقعيت ماهواره‌است.

دومين بخش سيستم GPS ايستگاه زميني‌ست كه مانند وسائل مخابراتي ارسال كنندة داده ها به مركز داده‌ها، شامل يك دريافت كننده و آنتن است. آنتن تك جهته در هر محل، كه بيشتر شبيه به آنتي راديويي يك ماشين عمل مي‌كند، علائم ماهواره‌اي را جدا و بصورت جريانهاي الكتريكي به محل دريافت كننده ارسال مي‌كند. سپس دريافت كننده علائم را به كانالهاي طراحي شده براي يك ماهوارة و فركانس خاص در زماني خاص، جدا مي كند. زمانيكه علائم تفكيك شده باشد،‌ دريافت كننده مي‌تواند آنها را كدگذاري كرده و به فركانس هاي مجزا تبديل كند. با اين اطلاعات دريافت كننده موقعيت عمومي آنتن را تشخيص مي‌دهد (طول جغرافيايي، عرض جغرافيايي و ارتفاع). بعد از آن، داده‌هاي جمع آوري شده توسط دريافت كننده مي‌تواند مجدداً توسط دانشمندان فرآوري شده و چيزهاي متفاوتي از آنها مانند سري موقعيت هاي ديگر مطابق با همان آنتن و با دقت ميلي متري، بدست مي‌آيد.

سومين بخش سيستم، مركز داده ها است. نقش مركز داده ها دو جنبه دارد. اين بخش هم ايستگاه‌هاي GPS جهاني را كنترل مي‌كند و هم براي تحليل و اصلاح داده ها از دريافت كننده آن ايستگاهها، از سيستمهاي كامپيوتري خودكار استفاده مي‌كند. با كار بر روي داده هاي خام و ايجاد دادة فرآوري شده دانشمندان جهان قادرند از آن براي كارهاي متفاوت استفاده كنند. تا زمانيكه محل هاي GPS جهاني توسط مركز متفاوت در سراسر دنيا ساخته و اداره مي شوند، مكانهاي مركزي داده هاي متفاوت زيادي وجود دارد.

استفاده از GPS براي اندازه گيري زمين لرزه

 

GPS براي مطالعة دگرشكلي در حال وقوع پوسته كاليفرنياي جنوبي، توسط گسل سن آندرياس و ساير گسلهاي منطقه بوسيله دانشمندان بكار گرفته مي‌شده شبكة GPS هماهنگ كاليفرنيا (SCIGN) حركات ميليمتري پوستة بين زمين لرزه ها را اندازه مي گيرد و جابجايي ايستگاه‌ها در حين زمين لرزه نيز ثبت مي كند، اما لرزش واقعي زمين در اثر يك زمين لرزه را ثبت نمي كند.

همانطور كه از بخشهاي قبلي آموخته‌ايد، زمين لرزه به طرق مختلف اندازه گيري مي‌شود.

بطور سنتي اندازة زمين لرزه به وسيلة روشهاي لرزه نگاري متنوعي كه ميزان لرزش وابسته به انرژي آزاد شده در يك زمين لرزه را اندازه ميگيرد تعيين مي‌شود. GPS اندازة يك زمين لرزه را با استفاده از تخمين مقدار جابجايي نهايي يك ايستگاه بعد از حادثه، اندازه مي‌گيرد. اينكار با محاسبه فاصلة كليه جابجايي ايستگاه پس زمين لرزه انجام مي‌گيرد.

دانشمندان پي برده‌اند كه بين ميزان جابجايي حاصل از زمين لرزه و بزرگي زمين لرزه ارتباطي وجود دارد. با استفاده از ارتباط بين جابجايي و بزرگي زمين لرزه دانشمندان مي‌توانند اندازة نسبي يك زمين لرزه را با استفاده از GPS تعيين كنند. GPS براي اندازه گيري لرزش واقعي زمين استفاده نمي‌شود، زيرا براي جمع آوري داده‌هاي واقعي وجود ندارد. داده ها در نرخ راهي معيني كه نرخ نمونه گفته مي‌شود، برداشت مي‌شود. بدين معني كه دريافت كننده اطلاعات دريافت شدة خود را در طول روز با فواصل زماني مشخص ثبت مي‌كند. براي مثال داده‌ها ميتوانند در وقفه‌هاي 30 ثانيه‌اي برداشت شوند. اين بدين معني است كه اگر لرزش يك زمين لرزه بيش از 30 ثانيه بطول بينجامد، آن زمين لرزه توسط دريافت كننده ثبت نخواهد شد.

به همين دليل داده ها فرآوري و هر روز تحليل مي‌گردند كه به معني محاسبة روزانة تغيير موقعيت دريافت كننده با تركيب داده‌هاي جمع آوري شده در طول روز است. داده ها مي‌توانند در وقفه‌هاي ديگري نيز فرآوري شود. براي مثال داده ها مي‌توانند در نرخ يك ثانيه‌اي برداشت و فرآوري شوند اما نتايج نسبت به نتايج روزانه صحت كمتري خواهد داشت. به همين دليل است كه GPS براي اندازه گيري مستقيم لرزه زمين حين زلزله بكار برده مي‌شود. لرزه سنجها براي ثبت دقيق تر اين لرزه ها بهتر تجهيز شده اند، بطوريكه هر حركت با طول موج بلندتر از GPS را ثبت مي‌كند. بنابراين اندازة زمين لرزه با اندازه گيري جابجايي نهايي ايستگاه ها و استفاده از رابطة جابجايي در مقابل زمين لرزه استفاده مي‌شود.