کاربرد و تفسير تصاوير و داده هاي ماهواره اي (مرتبط با فصل 1 جغرافیای عمومی و1)

کاربرد و تفسير تصاوير و داده هاي ماهواره اي

  

تصاوير زير نمونه هايي از عکس هاي ماهواره اي هستند .

امروزه بیش از هر زمان دیگر ، مردم کشورهای مختلف جهان برای بهزیستی و بهروزی ، نیازمند بهره برداری کامل از تمام امکانات طبیعی کشور خود هستند . برای نیل به این مقصود لازم است همه زمین ها اعم از نزدیک ترین و دورترین نقاط ، کاملاً شناسایی و ارزیابی شود تا بدین وسیله عوامل نخستین زندگی از قبیل آب ، غذا ، پوشاک و مسکن و انرژی لازم برای مصرف جمعیت فزاینده کشورها فراهم آید . منابع طبیعی کره خاکی ، در پوسته بیرونی زمین یا در آب های بزرگ آن قرار گرفته است . سیستم های ماهواره ای نه فقط بشر را در شناسایی منابع طبیعی کشورها در اقصی نقاط یاری می کند بلکه به منظور حمل و نقل آنها از نقاط دوردست به مراکز صنعتی و جمعیتی ، بهترین و مناسب ترین امکانات را برای ایجاد راه های ارتباطی در اختیار مسئولان او قرار می دهد . چنین به نظر می رسد که بدون شناسایی و بهره برداری صحیح از منابع طبیعی جهان ، مردم دنیا و نیز مردم کشور ما آینده مبهمی را در پیش رو خواهند داشت . زیرا رخدادهای مخرب طبیعی از قبیل سیل و طوفان ، زلزله و آتشفشان ها از یک سو و فعالیت های انسانی به صورت فزاینده از سوی دیگر ، محیط زیست طبیعی جهان را دستخوش تغییر و ویرانی قرار می دهد . نتیجه نهایی این تغییرات خساراتی است که به زندگی انسان ها وارد می آید و به پایین آمدن سطح زندگی آنها منجر می شود . علم سنجش از دور به ما کمک می کند تا به جلوگیری از نابودی و پایین آمدن سطح زندگی انسان ها بپردازیم . تصاویر زیر نمونه هایی از عکس های ماهواره ای هستند .

طبقه بندي زمينهاي مختلف
نقشه برداري زمينهاي مختلف يکي از مهمترين و بارزترين کاربردهاي دورسنجي ميباشد. اين گونه نقشه برداري به شرايط فيزيکي سطح زمين، به عنوان مثال، جنگل، مراتع، سنگفرشهاي بتوني است، در حاليکه استفاده از زمينهاي گوناگون منعکس کننده فعاليتهاي انساني است. اين فعاليتها شامل استفاده از زمين، زونهاي صنعتي، زونهاي مسکوني و زمينهاي کشاورزي ميباشند.
اطلاعات دورسنجي اطلاعات مفيدي درباره زمينهاي مختلف در اختيار دانشمندان قرار ميدهد و اطلاعات کمتري را درباره استفاده از زمينها بدست ميدهد.
رديابي تغييرات زميني
رديابي تغييرات زميني براي جديد کردن نقشه هاي زميني و مديريت منابع طبيعي به کار ميرود. تغييرات از مقايسه بين دو تصوير يا دو نقشه قديمي و تصوير دورسنجي ارتقا يافته بدست مي آيد.
روش رديابي تغييرات به دو قسمت تقسيم ميشود:
1) مقايسه بين دو نقشه زمين که مستقلاً توليد شده است
2) گسترش تغييرات با الحاق دو تصوير. اين الحاق بر اساس ترکيب رنگي يا تصوير اجزاي اصلي انجام ميشود.
اين رديابي ها براي ارتقا دادن نقشه هاي پوشش گياهي با مقياس 1:50000 تا 1:100000 با استفاده از لندستهاي TM يا SPOT و نقشه هاي با مقياس 1:250000 لندست MSS مورد استفاده قرار ميگيرد.
تغييرات پوشش زمين نيز به دو دسته تقسيم ميشود:
1) تغييرات فصلي : تغييرات فصلي مانند برگريزان درختان جنگل و تغيير در زمينهاي کشاورزي
2) تغييرات سالانه: تغييرات پوشش زمين و استفاده زمين، که تغييرات واقعي هستند مانند قطع درختان جنگل يا مناطقي که به تازگي در آنها ساختمان سازي صورت گرفته است.
معمولاً تغييرات فصلي و سالانه در يک تصوير آورده ميشوند. اما فقط تغييرات واقعي قابل رديابي هستند، بنابراين دو تصوير بدست آمده در يک فصل بايد انتخاب شود تا اثرات تغيير فصل حذف شود. بايد به اين نکته توجه کرد که چرخه تغييرات فصلي بسيار پيچيده است. برخي اوقات تغييرات فصلي بسيار زياد هستند به عنوان مثال زماني که در مناطق سردسيري بهار آغاز ميشود.
نقشه پوشش گياهي
با استفاده از اطلاعات حاصل از دورسنجي ميتوان نقشه هاي مفيدي از پوشش گياهي را که در کل کره زمين وجود دارد، تهيه کرد. يکي از سيستمهايي که اين اطلاعات را در اختيار دانشمندان قرار ميدهد، NOAA است که به صورت ايندکسهاي موزاييکي ميباشد و قابل تصحيح است. NOAA از آوريل سال 1982 آماده شده است و اطلاعات آن به صورت هفتگي تغيير ميکند.
اطلاعات ايندکس GVI عبارت از اطلاعاتي درباره (ايندکس پوششهاي گياهي متفاوت يا NDVI) است که به روشهاي زير محاسبه ميشود:
باند مرئي
باند اشعه مادون قرمز
گاهي اوقات NDVI، NVI يا ايندکس پوشش گياهي عادي نيز خوانده ميشود. نشانگرهاي NDVI يا NVI شدت بيومسها را مشخص ميکنند. هر چقدر NVI از شدت بيشتري برخوردار باشد، پوشش گياهي انبوهتر است.
اگرچه دقت NOAA 1.1 کيلومتر در هر پيکسل استوا ميباشد، GVI از دقت پاييني حدود 16 در 16 کيلومتر در هر پيکسل استوا برخوردار است. با وجود دقت پايين، GVI براي تهيه نقشه هاي پوشش گياهي جهاني مفيد ميباشند.
هنگامي که نويز زيادي در اطلاعات هفتگي وجود دارد، GVI اطلاعات ماهانه را مورد استفاده قرار ميدهد.
تصوير برداري از کيفيت آبها
آلودگي آب يکي از جدي ترين مشکلات شهرهاي بزرگ و مناطق ساحلي در مناطق صنعتي است. تصويربرداري از کيفيت آب يکي از کاربردهاي دورسنجي محسوب ميشود.
رنگ دريا به ميزان جذب و پخش مولکولهاي آب و ميزان ذرات يا پلانکتونهايي که معلق شده اند، بستگي دارد.
آبهاي شفاف حداقلي برابر 0.5 متر دارند، درحايکه آبهاي آشفته با مواد جامد داراي حداقلي برابر 0.55 متر ميباشند. از طرفي، تشعشعات ميتوانند در اعماق آبهاي شفاف نفوذ کنند و در حجم وسيعي از آب پخش شوند. همين مسئله باعث ميشود که آب رنگ آبي خاصي داشته باشد. تشعشعات در آبهاي آشفته نميتوانند نفوذ کنند و تشعشات در نزديکي سطح منتشر ميشوند و به آب رنگي مايل به سبز تا زرد ميدهد.
رنگ دريا علاوه بر اين که به مواد جامد معلق در خود وابسته است، به کلروفيل پلانکتونها که در آب قرار دارد، نيز وابسته است.
کلروفيل در دريا در مناطق 0.45 تا 0.65 متري قابل رديابي است.
اندازه گيري دماي سطح آب
دورسنجي ماهواره اي اطلاعات دمايي مفيدي را در مدت زمان کوتاهي در يک منطقه وسيع فراهم ميکند. اندازه گيري دما با استفاده از دورسنجي بر اساس اينکه هر يک از مواد، انرژي الکترومغناطيسي خاصي توليد ميکنند که با دما، طول موج و قابليت انتشار رابطه مستقيمي دارد.
رديابي دما با استفاده از حسگرهاي دمايي، "دماي روشنايي" ناميده ميشود. اگر چه دماي روشنايي زمانيکه شيئي سياهرنگ باشد با دماي واقعي همزمان است، اما ميزان انتشار مواد واقعي در سطح زمين کوچکتر از يک ميباشد. در اين حالت انرژي الکترومغناطيسي که انتشار مي يابد، برابر e.I است که در آن I ميزان تشعشات حاصل از اجسام سياهرنگ در يک دما ميباشد.
بنابراين ارزش تشعشات متصاعد شده با توجه به دماي قطعي محاسبه شده بدست مي آيد.
عدد آب دريا بسيار نزديک به يک ميباشد و در حاليکه عدد e در سطح زمين ناهمگن است. بنابراين تخمين دماي سطح دريا به مراتب آسانتر از تخمين دماي سطح زمين است.
همانطور دماي روشنايي واقعي شامل تشعشعات نشر شده اتمسفر است و همين مسئله خطاي دمايي حدود 2 تا 3 درجه اي و اختلاف دمايي بين دماي واقعي و دماي سطح دريا و دماي روشنايي محاسبه شده از اطلاعات ماهواره اي را سبب ميشود. بنابراين تصحيح اتمسفري براي دقت اندازه گيري دماي سطح دريا بسيار مهم است. با استفاده از تکنولوژيهاي اخير، دقت تخمين زده شده دماي سطح دريا حدود 0.5 در مقياس جهاني و حدود 0.3 مقياس منطقه اي است.
اکتشاف برف:
از آنجاييکه پوشش برفي داراي انعکاس بالايي است، پراکندگي فضايي برف با استفاده از اطلاعات ماهواره اي دورسنجي به راحتي قابل تشخيص است. مدلهاي مختلفي براي تخمين منابع آبي در واحدهاي يکسان از آب مورد استفاده قرار ميگيرد.
آب حاصل از برف با توجه به ارتفاع به طور خطي افزايش مي يابد. اين اطلاعات از اکتشافات حال حاضر در زمينه برف بدست آمده است. آب برف به عنوان تابعي از درصد پوشش برفي در محدوده يک حوضه رودخانه اي است.
اخيراً از سيستمهاي دورسنجي ميکروويو براي تخمين حجم برف استفاده ميشود. تشعشات ميکروويو عبوري دماي سطح برف را فراهم ميکند. ميزان عبور اين تشعشعات به ميزان هدايت برف بستگي دارد. به اين ترتيب اطلاعات مفيدي در مورد برف بدست مي آيد. رادار ميکروويو فعال ميزان انعکاس و انتشار برف را با توجه به شدت برف، دماي برف، اندازه ذرات برف تعيين ميکند. هنوز تخمين حجم برف با استفاده از اطلاعات حاصل از ميکروويو با دشواريهايي همراه است.
تصويربرداري از اجزاي اتمسفري
هر يک از اجزاي اتمسفري مانند بخار آب، دي اکسيد کربن، ازن، متان و غيره داراي خصوصيات خاصي از نظر جذب و انتشار است. با استفاده از اين خصوصيات و با اندازه گيري انرژي طيفي (که از خورشيد، ماه يا ستاره ها در اتمسفرمنتقل ميشود) يا انرژي پخش شده از اتمسفر يا ابرها، يا انرژي منعکس شده از سطح زمين و يا تشعشعات دمايي که از اتمسفر و سطح زمين انتشار مي يابند، دانسيته مولکولهاي اتمسفري تعيين ميشود. انرژي طيفي با دو روش طيف سنجي جذب و طيف سنجي انتشار قابل اندازه گيري است.
اين روشها سالهاست که براي اندازه گيري اتمسفر بالايي به کار برده ميشود. به تازگي روشهاي جديدي براي اندازه گيري مورد استفاده قرار ميگيرند. در اين روشها از هواپيما، بالن و ماهواره استفاده ميشود. به علاوه، اشعه ليزر با طول موجهاي متفاوت که رادار ليزري يا Lidar ناميده ميشود، براي اندازه گيري توزيع فضايي اجزاي تشکيل دهنده اتمسفربه کار ميرود.
در مجموع سه روش براي اندازه گيري توزيع عمودي اجزا تشکيل دهنده اتمسفر مورد استفاده قرار ميگيرد. اولين روش، روش اختفا است که ميزان افت انرژي نور خورشيد را در هنگام طلوع و غروب آفتاب از طريق ماهواره اندازه گيري ميکند. روش دوم، روش اسکن جانبي است که طيف اتمسفر اطراف زمين را اندازه گيري مي نمايد و سومين روش، روش مشاهده است . در روش مشاهده، ميزان انتشارات اتمسفري در ارتفاعات مختلف اندازه گيري شده و نسبت پراکندگي آنها را با توجه به ضريب جذب طيفي که با استفاده از روش جابجايي اندازه گيري شده است، آناليز ميکند. روش عمودي براي دي اکسيدکربن و بخار آب در مناطق داراي مادون قرمز و براي ازن در مناطق ماوراي بنفش مورد استفاده قرار ميگيرد.
استخراج خطي
استخراج خطي براي عوارض خطي يا الگوهاي مختلف خطي که در تفسير دورسنجي وجود دارند، به کار برده ميشود. خطوط منعکس کننده ساختمانهاي زمين شناسي مانند گسلها و درزه ها ميباشند. به اين ترتيب، استخراج خطي در دورسنجي زمين شناسي از اهميت زيادي برخوردار است. ليکن، مفهوم واقعي عوارض خطي هنوز نامشخص باقي مانده است. عوارض خطي زمين شناسي بايد از ساير عوارض خطي قابل تشخيص باشد. بنابراين، استخراج خطي بايد توسط زمين شناسان به خوبي تفسير شود.
کامپيوتر هر دو نوع خطوط هم خطوط طبيعي و هم خطوط مصنوعي را به نمايش ميگذارد و براي حذف خطوط مصنوعي بايد تفسير مناسبي صورت گيرد.
خطوط در روشهاي تصاوير ماهواره اي و اکتشافات زمين شناسي در محدوده هاي وسيع به خوبي تفسير ميشوند.
استخراج خطي براي آناليز زمين شناسي در هنگام اکتشاف نفت کاربرد زيادي دارد. در چنين حالتي نفت در گسلها حرکت ميکند يا نفت در داخل گسلها ذخيره ميشود و به اين ترتيب لايه نفتي قابل تشخيص ميباشد.
همچنين استخراج خطي براي آناليز ساختمانها و تاريخچه زمين شناسي مورد استفاده قرار ميگيرد.
تفسير زمين شناسي
کاربرد اطلاعات دورسنجي با توجه به گسترش دقت فضايي همانند دقت طيفي ميباشد. به عنوان مثال، از لندست MSS تا لندست TM و SPOT HRV در نظر گرفته ميشود.
مزاياي دورسنجي ماهواره اي به اين دليل است که محدوده وسيعي را در زمين شناسي تحت پوشش قرار ميدهد. الگوهاي براي استخراج اطلاعات دو روش وجود دارد: استخراج هندسي عوارض همراه با استفاده از الگوهاي هندسي و عوارض راديومتري. در اين روش خصوصيت جذب طيفي با توجه به نوع سنگ مورد توجه قرار ميگيرد.
ساختماني و عوارض فضايي به آساني از تصاوير ماهواره اي قابل استخراج است.
به طور معمول، تفسير تصاوير يکي از مهمترين راههاي استخراج اطلاعات زمين شناسي از تصاوير دورسنجي است.
زمانيکه همراه تصاوير ماهواره اي اطلاعات زمين شناسي مانند دامنه وشکل زمين، الگوهاي زهکشي، دانسيته و پوشش زمين نيز مورد توجه قرار ميگيرد، آناليز جامعي انجام ميشود.
تفسير راديومتري عوارض براي طبقه بندي انواع سنگها مورد استفاده قرار ميگيرد. از آنجاييکه هر سنگي داراي باند جذب طيفي خاص در محدوده امواج کوتاه مادون قرمزدارد، اطلاعات اسکنرها و يا اسپکترومترهاي تصويري چند کاناله براي طبقه بندي انواع مختلف سنگها بسيار مفيد ميباشد. بنابراين، اطلاعات OPS براي زمين شناسي بسيار مفيد ميباشد زيرا داراي باندهاي مادون قرمز کوتاه است.
اندازه گيري ارتفاع (توليد DEM)
نقشه برداري توپوگرافي يا DEM (مدل ارتفاع ديجيتالي) با کمک تصاوير استريو امکانپذير است.
ارتفاع h به پارامترنسبت پايه به ارتفاع (B/H) بستگي دارد و درستي پارالکس که به طور تقريبي دقت زمين است يعني G نيز بر روي h اثر دارد و مقدار آن از رابطه زير بدست مي آيد:
h = H/B G
در مورد SPOT HRV بالاترين نسبت B/H در حدود يک ميباشد و درستي ارتفاع در حدود 10 متر است که مقدار آن با توجه به يک بودن نسبت B/H با G برابر ميشود. در اين حالت تهيه نقشه هاي توپوگرافي که داراي خطوط کنتوري با فاصله 40 متر هستند، امکانپذير است.
دو روش نقشه برداري توپوگرافي يا توليد DEM وجود دارد، استفاده از ترسيم کننده هاي آناليزي که با نرم افزار خاصي کار ميکند همراه با توليد DEM اتوماتيک که با استريو کار ميکند.

منبع:

http://www.ngdir.ir/geolab/PGeoLabExp.asp?PExpCode=866&PID=196&#Nod1

 

تعريف دور سنجي ،سنجنده های تصویرگر وسنجنده های غیر تصویر گر(مرتبط با درس 6 جغرافیای چهارم

تعريف دور سنجي

   

در مقياس وسيع، دورسنجي اندازه گيري يا بدست آوردن اطلاعات از يک شيئي يا پديده ميباشد.

در مقياس وسيع، دورسنجي اندازه گيري يا بدست آوردن اطلاعات از يک شيئي يا پديده ميباشد. اطلاعات با استفاده از دستگاههايي که با آن شيئي يا پديده ارتباط فيزيکي ندارند، ثبت ميگردد.
در اين روش از فاصله استفاده ميشود (يعني از طريق هواپيما، فضاپيما، ماهواره يا کشتي اطلاعات دريافت ميشود). در واقع از وسايل مختلف براي جمع آوري اطلاعات درباره محيط زيست استفاده ميشود. در اين روش از وسايلي مانند دوربين، ليزر، رادار، ردياب صوتي، لرزه سنجها يا گراويمترها بهره ميبرند. دورسنجي مدرن معمولاً شامل فرآيندهاي ديجيتالي است اما با

روشهاي غير ديجيتالي نيز ميتواند کار کند.
بسته به نوع جمع آوري اطلاعات معمولاً از انعکاس يا انتشار امواج الکترومغناطيس در فرکانس مشخص استفاده ميشود (مثلاً اشعه مادون قرمز، نور مرئي و ميکروويوها). هر شيئي که مورد آناليز قرار ميگيرد، ممکن است عبارت از گياهان، خانه ها، سطوح آب و هوا باشند و به دليل تنوع اشيا، هر يک از اشيا طول موجهاي متفاوتي را منعکس يا منتشر ميکنند و هر يک از امواج انعکاس يافته يا منتشر شده از شدت متفاوتي برخوردار هستند. همه اين عوامل تابعي از شرايط شيئي مورد آزمايش است. در برخي از سيستمهاي دورسنجي از امواج صوتي استفاده ميشود يا ممکن است از ساير روشها مانند روشهاي ثقل سنجي يا ميدان مغناطيسي کمک گرفته شود.
اگربخواهيم مفهوم عميق تري از دورسنجي را درنظر بگيريم، ستاره شناسي را هم بايد نوعي دورسنجي بدانيم. در حقيقت، ستاره شناسي بالاترين حد دورسنجي محسوب ميشود). در کل، اصطلاح دورسنجي براي مشاهدات زميني به کار برده ميشود.

اگربخواهيم مفهوم عميق تري از دورسنجي را درنظر بگيريم، ستاره شناسي را هم بايد نوعي دورسنجي بدانيم.

مثالهاي دورسنجي بسيار زياد است. مثلاً:
نقشه هاي توپوگرافي معمولاً از سنجنده هاي تصويرگر حاصل ميشوند. سپس، پرسنل آموزش ديده شکل زمينهاي مختلف در نقشه ها ترسيم ميکنند. موقعيت زمين لرزه ها با مقايسه اطلاعات حاصل از لرزه سنجها که در مکانهاي مختلف نصب شده اند، بدست مي آيد. شدت نسبي و دقت زمان با کمک اطلاعاتي درباره موقعيت و طبيعت هر يک از لرزه ها مشخص ميشود.
مدلهاي ارتفاعي ديجيتالي با استفاده از رادار تداخل سنج توليد ميشوند. در اين فرآيند هواپيما، فضاپيما يا ماهواره زمانيکه سريهايي از پالسهاي رادارانتشار پيدا ميکنند، از روي منطقه هدف عبور ميکنند. با ترکيب اطلاعات حاصل از اين پالسها نقشه اي بدست مي آيد. اين نقشه حاوي اطلاعاتي درباره زمين تحت پوشش است و اطلاعاتي درباره ارتفاع يا حرکت هواپيما، فضاپيما و ماهواره در مقياس سانتيمتري دارد. اطلاعات معمولاً گستره وسيعي در حد چندين کيلومتر را شامل ميشود.
نقشه هاي زمين که با عکسبرداري طول موج اشعه هاي الکترومغناطيس بدست مي آيد، پوشش ميدهد. دستگاهها به نام نقشه بردارهاي تماتيک شناخته ميشوند و معمولاً بر روي ماهواره هاي زميني مانند لندست يا ايکونوس نصب ميشوند.
در واقع دورسنجي ترسيم مدلهاي ديجيتالي نقطه اي از زمين است. براي اين کار از دوربينهاي مخصوصي که در هواپيماها يا ماهواره ها نصب ميشوند و حتي امواج منعکس شده از خورشيد يا دماي زمين را نيز به صورت نقشه هاي ديجيتالي ارائه ميدهد. با توجه به نتايج بدست آمده، اطلاعات با کمک نرم افزارهاي پردازش کننده تصوير در نهايت ارائه ميشود.
دورسنجي به روشهاي مختلفي تعريف ميشود. دورسنجي شامل سنجنده هاي تصويرگر، سنجنده هاي غير تصويري ميباشند و اندازه گيريهاي ژئوفيزيکي مانند ميدانهاي ثقلي و مغناطيسي زمين، لرزه اي و رديابهاي صوتي را انجام ميدهد. اما، اصطلاح دورسنجي بر اندازه گيري ديجيتالي انرژي الکترومغناطيس دلالت ميکند که معمولاً طول موجهاي آن با چشم غير مسلح قابل مشاهده ميباشد. بزرگترين مزيت دورسنجي اين است که محصول نهايي آن معمولاً تصويري است از سطح زمين است که ميتوان آن را تجسم کرد و يا تفسير کرد. بنابراين، بسياري از اصطلاحات و مفاهيم (روشنايي، کنتراست، رنگ، شدت) مشابه هم هستند و درک فيزيکي آن را ممکن ميسازد.

از اهداف نهايي مطالعات دورسنجي اين است که توانايي ديدن عوارض است يا تغييرات اتفاق افتاده در آنهاست. اما، يک نفر بايد به خاطر بسپارد که تصاوير دورسنجي معمولاً بيش از تصاوير ديجيتالي است و بايد براي تشخيص و درک مفاهيم فيزيکي است. تکنيکهاي دورسنجي تاثيرات متقابل سطوح زمين با انرژي الکترومغناطيسي خورشيد اندازه گيري ميکند و بنابراين به طور ذاتي شکلي از اطلاعات جغرافيايي است. بنابراين، استفاده سيستم اطلاعات جغرافيايي براي ذخيره و نمايش اطلاعات دورسنجي است و بيشتر اوقات دو اصطلاح دورسنجي و سيستم اطلاعات جغرافيايي معادل هم به کار برده ميشود. استفاده و توليد مدلهاي ديجيتالي نمونه اي از ادغام اين دو روش است. زمانيکه منابع جفرافيايي کافي مانند موقعيت هر يک از مکانهاي اندازه گيري شده به خوبي تعيين شود و تصاوير (عکسها) از اندازه گيريهاي دورسنجي ايجاد شوند، نقشه اي ازعکس العمل زمين در برابر طول موجهاي مختلف انرژي الکترومغناطيس بدست مي آيد.
دورسنجي براي تحقيق درباره محيط زيست در مقياس محلي و منطقه اي ابزار موثري است. دورسنجي مفهوم جديدي نيست و به طور گسترده در دهه هاي گذشته در تحقيقات محيط زيست جهاني مورد استفاده قرار گرفته است. اما، پيشرفتهاي اخير در تکنولوژي دورسنجي، هزينه پايينتر آن و دسترسي وسيع به اطلاعات دورسنجي اين علم را به راه حلي جذاب براي دولتها، موسسات و دانشگاهها تبديل کرده است تا با استفاده از آن به تحقيق درباره محيط زيست بپردازند.
دورسنجي علم مطالعه اجسامي است که هيچ گونه تماس حقيقي با آن شيئي يا پديده وجود ندارد، اگر بخواهيم اين علم را دقيقتر تعريف کنيم، ميتوان گفت:

" اکتساب و اندازه گيري اطلاعات/داده ها برخي از خصوصيات يک پديده، شيئي يا مواد با استفاده از دستگاه ثبت کننده و بررسي عوارض آنها به اشکال غير فيزيکي، دورسنجي ناميده ميشود".
ميتوان دورسنجي را به شکل ديگري هم تعريف کرد و آن اين است که دورسنجي شامل مشاهده از راه دور است که هيچگونه تماس فيزيکي با شيئي مورد نظر را دربرنميگيرد. طبيعت راه دور بودن آن اين اجازه را براي مشاهدات ميدهد که در آنها اندازه گيري صورت گيرد و تصاويري از پديده اي - را که انسان با شرايط خود و محدوديتهايي که دارد، نميتواند درباره آن اطلاعات کسب کند- توليد کند.
ابزارهاي دورسنجي براي مطالعه اجسام و پديده ها در مقياسهاي متنوع به کار ميرود. اين مقياس ميتواند از ذرات بسيارريز داخل اتم تا کل جهان باشد.
در دورسنجي طيف وسيعي از تکنولوژي و دستگاهها مورد استفاده قرار ميگيرد. کليه تکنولوژيهاي دورسنجي بر پايه مفاهيم خاصي استوار هستند و کليه سيستمهاي دورسنجي شامل اجزاي اوليه خاصي ميباشند. چهار جز اصلي در سيستمهاي دورسنجي وجود دارد که عبارت از هدف، منبع انرژي، مسير انتقال و حسگر ميباشند.
هدف شيئي يا ماده اي ميباشد که قرار است مورد مطالعه قرار گيرد. اجزايي که در يک سيستم قرار ميگيرند با يکديگر کار ميکنند تا به اندازه گيري پرداخته و اطلاعات لازم را درباره هدف بدون ايجاد تماس فيزيکي با آن ثبت نمايند. همچنين منبع انرژي وجود دارد که انرژي الکترومغناطيسي را براي هدف تامين ميکند. انرژي با هدف برخورد ميکند، بسته به خصوصيات هدف و اشعه هاي توليد شده، محيطي براي انتقال اطلاعات از هدف به حسگرها ايجاد ميشود. حسگر يک دستگاه دورسنجي است که اشعه هاي الکترومغناطيس را جمع و ثبت مي نمايد. حسگرها به اندازه گيري انرژي انتشار يافته توسط هدف يا انرژي انعکاس يافته از هدف يا انرژيي که در داخل هدف عبور کرده، ميپردازند. زمانيکه انرژي ثبت ميشود، نتيجه سري اطلاعات به ايستگاه دريافت کننده بايد انتقال يابد. در اين ايستگاه داده ها به صورت فرمت قابل استفاده در مي آيند و اغلب به تصوير تبديل ميشوند. با توجه به اطلاعات بدست آمده درباره هدف، تصوير بدست آمده تفسير ميشود. اين تفسير به صورت بصري يا الکترونيکي با استفاده از کامپيوترها و نرم افزارهاي پردازش تصوير در مي آيد.
تصويرسازي ماهواره اي هواشناسي از زمين بسيار شبيه سيستم دورسنجي ميباشد. هدف در چنين سيستمي سطح زمين است، که انرژي به شکل اشعه مادون قرمز يا نرژي حرارتي انتشار پيدا ميکند. اين انرژي در اتمسفر و فضا حرکت ميکند و به حسگر ميرسد. حسگرها بر روي سکوي ماهواره نصب شده اند. لايه هاي مختلف انرژي ثبت ميشوند و به ايستگاههاي زمين منتقل ميگردند و به تصاويري تبديل ميشوند که با توجه به دماي سطح سياره به اشکال مختلف ثبت ميشوند. در شرايط مشابه، حسگرهاي ماهواره اي هواشناسي انرژي نور مرئي خورشيد را که از سطح زمين انعکاس پيدا ميکند، اندازه گيري ميکنند. اين امواج در فضا انتقال يافته و به حسگر ماهواره ميرسد و ثبت شده و براي پردازش به زمين فرستاده ميشود.
يکي ديگر از اشکال مشابه دورسنجي که در مقياس کوچک انجام ميشود، تکنولوژي تصويربرداري پزشکي است مانند MRI يا تصويربرداري رزنانسي مغناطيسي، سونوگرامها و تصاوير اشعه X است. اين تکنولوژيها از اشکال مختلف انرژي براي گرفتن تصاويري از داخل بدن انسان به کار ميروند. انواع مختلفي از انرژي توسط دستگاههاي مختلف توليد ميشود و به هدف انتخاب شده فرستاده ميشود. حسگرها چگونگي جذب، انعکاس يا انتقال انرژي را داخل ماده هدف اندازه گيري ميکنندو نتايج حاصل از آن به صورت تصوير در مي آيد.
دورسنجي فقط به تحقيقات زميني منتهي نميشود. در بسياري از شاخه هاي ستاره شناسي از دورسنجي استفاده ميشود. در تحقيقات ستاره شناسي، دورسنجي در صورتي به کار ميرود که اجرام مسافت زيادي از زمين دارند و ارتباط فيزيکي غير ممکن باشد، استفاده ميشود. ستاره شناسان با استفاده از اين اجرام در فضا بايد انرژي را جمع آوري و آناليز کنند و از تلسکوپها و ساير دستگاههاي حسگر استفاده ميکنند. اين اطلاعات ثبت شده و براي نتيجه گيري درباره فضا و کيهان ترسيم ميشوند.

بقیه را در ادامه مطلب بخوانید

ادامه نوشته

ارتباط سنجش ازدور و سيستم اطلاعات جغرافيايي (مکمل مباحث فصل 4 جغرافیا ی چهارم)

 ارتباط سنجش ازدور و سيستم اطلاعات جغرافيايي    

اطلاعات دورسنجي پس از تصحيح هندسي، ميتوانند ساير اطلاعات جغرافيايي را تحت پوشش قرار ميدهد.

همانطور که در بخش GIS اشاره شد ، سیستم اطلاعات جغرافیایی شامل اطلاعاتی اساسی درباره بسیاری از عوامل است که باید در همه برنامه ریزی ها و در تمامی نواحی جغرافیایی بررسی و دقت شود . آمار و اطلاعات مربوط به توپوگرافی ، آب و هوا ، وضعیت خاک ها و تراکم انسانی ، چگونگی مالکیت اراضی و غیره از آن جمله اند . کار عملیات دور سنجی این است که می تواند بسیاری از اطلاعات مورد نظر را در خصوص سیستم GIS فراهم آورد . به عبارت دیگر اطلاعات و داده های زمینی توسط عملیات سنجش از دور گردآوری شده و سپس در یک سیستم جغرافیایی به نام GIS ذخیره می گردد .

تصوير شماتيک از ارتباط بين سيستم اطلاعات جغرافيايي و دور سنجي

اطلاعات دورسنجي پس از تصحيح هندسي، ميتوانند ساير اطلاعات جغرافيايي را تحت پوشش قرار ميدهد. در GIS، از اطلاعات دورسنجي به دو شکل استفاده ميشود که به صورت اطلاعات طبقه بندي شده و اطلاعات تصويري ميباشد.
استفاده از اطلاعات طبقه بندي شده:
نقشه هاي پوشش زمين يا نقشه هاي پوشش گياهي با استفاده از اطلاعات دورسنجي با ساير اطلاعات جغرافيايي همپوشاني ميشود و امکان آناليزهاي تصويربرداري زيست محيطي و تغييرات آن را فراهم ميکند. استفاده از اطلاعات تصويري دورسنجي با اطلاعات جغرافيايي طبقه بندي و آناليز ميشوند و بالاترين ميزان دقت را ايجاد ميکند. اگر ارتفاع زمين و گراديان دامنه به صورت اطلاعات نقشه دربيايد مثلاً زمينهاي برنجکاري شده با زمينهاي مسطح و فلات قابل مقايسه و کنترل کردن است. اگر اطلاعات نقشه با اطلاعات حاصل از دورسنجي ترکيب شوند، نواحي جنگلي و مناطق گرمسيري با کمترين خطا طبقه بندي ميشوند.

برخي اوقات اطلاعات تصويري براي نقشه استفاده ميشوند و پوششي از مرزهاي سياسي، جاده ها، راه آهن و غيره به کار برده ميشود. چنين نقشه تصويري براي تفسيرهاي بصري مورد استفاده قرار ميگيرد.
اگر مدل ارتفاع ديجيتالي (DEM) همراه با اطلاعات دورسنجي به کار برده شود، تصحيح سايه ها در نواحي کوهستاني با تقسيم بر Cos q (q زاويه بين نور خورشيد و نور طبيعي در سطح دامنه دار است).
براي کاربران دورسنجي بدست آوردن نتايج تصويربرداري به تنهايي کافي نيست. براي مثال، براي رديابي تغييرات پوشش زمين در محدوده کافي نيست، زيرا هدف نهايي براي آناليز سبب تغيير يا ارزيابي تغيير ميباشد. بنابراين نتيجه حاصل با نقشه هاي حمل ونقل نيز همپوشاني ميشود. به علاوه، اگر داده هاي کمکي در نقشه با اطلاعات تصويري ترکيب شوند، طبقه بندي تصاوير دورسنجي تصحيح ميگردد.
با توجه به افزايش ادغام اطلاعات حاصل از دورسنجي با اطلاعات جغرافيايي (سيستم اطلاعات جغرافيايي GIS) اطلاعات تصويري و گرافيکي به صورت ديجيتالي ذخيره شده، سپس همديگر را همپوشاني نموده و براي ترسيم مدل ارزيابي ميشود.
فعاليتهاي زير در GIS از اهميت زيادي برخوردار هستند.
1) براي ذخيره و مديريت اطلاعات جغرافيايي
2) نمايش اطلاعات جغرافيايي که به هدف استفاده از آنها بستگي دارد.

3) انجام تحقيقات، آناليز و ارزيابي اطلاعات جغرافيايي

منبع:http://www.ngdir.ir/geolab/PGeoLabExp.asp?PID=196

 

 

آب(مکمل مطالب فصل نهم جغرافیا 1)

 

 

آب

      مقدمه    

آب ماده ای فراوان در کره زمین است. به شکل های مختلفی همچون دریا، باران، رودخانه و... دیده می شود. آب در چرخه ی خود، مرتباً از حالتی به حالت دیگر تبدیل می شود؛ اما از بین نمی رود. هر گونه حیات محتاج آب می باشد.
انسان ها از آب آشامیدنی استفاده می کنند؛ یعنی آبی که کیفیت آن مناسب سوخت و ساز بدن باشد. با رشد جمعیت، منابع آب طبیعی در حال تمام شدن هستند و این مسئله، سبب نگرانی بسیاری از دولت ها در سراسر دنیا شده است. گاهی به دلیل مشکلات کمبود آب، این ماده را جیره بندی می کنند تا مصرف آن را تعدیل نمایند.

 

  ماده ای شگفت انگیز : 

فرمول شیمیایی آب 

آب نوعی ماده مرکب است که از دو عنصر اکسیژن و هیدروژن ساخته شده است. آب را جزو دسته مخلوط ها طبقه بندی نمی کنند، چون خواص آب نه به خواص هیدروژن شبیه است و نه به خواص اکسیژن. از ترکیب دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن، یک مولکول آب به وجود می آید. یک قطره آب دارای تعداد بی شماری مولکول آب می باشد. معادله شیمیایی واکنش بین هیدروژن و اکسیژن و تشکیل آب از قرار زیر است:

2H₂ + O₂ = 2H₂O

هر مولکول آب دارای یک ناحیه ی مثبت و یک ناحیه ی منفی است که این دو ناحیه در دو طرف مولکول آب واقع شده اند. شیمی دان ها با کمک شواهد به این نتیجه رسیده اند که مولکول آب شکل خطی ندارد، یعنی به این صورت نیست که دو اتم هیدروژن به صورت خطی در دو طرف یک اتم اکسیژن قرار گرفته باشند (HــOــH). بلکه مولکول آب حالت خمیده ای دارد که اتم های هیدروژن در سر مثبت مولکول و اتم های اکسیژن در سر منفی مولکول آب تجمع پیدا نموده اند.

ادامه نوشته

کاربرد رایانه در آموزش جغرافیا(مرتبط با جغرافیای چهارم متوسطه)

کاربرد رایانه در آموزش جغرافیا 

نگاهی اجمالی بر آغاز کاربرد کامپیوتر در جغرافیا

کامپیوتر ها از اوایل دهه ی 1950 به صورت تجاری وارد بازار شدند ولی در سالهای اولیه مورد استقبال جغرافی دانان قرار نگرفتند ، در اواخر دهه ی 1950 و اوایل دهه ی 1960 علوم جغرافیا دچار تحولات فلسفی و تغییرات عمیق در روش تحقیق شدند . این تحولات (انقلاب کمی ) نامیده شدند .

تحولات مذکور زمینه را برای تغییرات بنیادی در جغرافیا هموار نمودند . کمی گرایی در جغرافیا و همزمانی آن با عرضه ی کامپیوترها در سال های پایانی دهه ی1950 و اوایل دهه ی 1960 توجه جغرافی دانان را به استفاده از کامپیوتر بر انگیخت ولی در این زمان ها که فقط یک دهه از زمان عرضه ی تجاری کامپیوتر به بازار می گذشت مشکلاتی در پیش روی پژوهشگران قرار داد .

 

استفاده از کامپیوتر ضرورتا بایست در قالب برنامه نوتا قبل از ارایه ی اولین زبان

برنامه نویسی سطح بالا در سال 1959 تخصص ویژه ای در زمینه ی سخت افزار و نرم افزار کامپیوتر نیاز داشت . در ایالات متحده ی امریکا از جمله اولین پژوهشگران جغرافیا که عملا کامپیوتر را در تحقیقاتشان به کار گرفتند می توان از گاریسون و توبلر نام برد . آنها در زمینه ی میزان برداشت غلات از زمین های کشاورزی با استفاده از کارتوگرافی داده هایی بدست آوردند و برای کار طبقه بندی داده ها تعیین جداول و استنتاج آماری برنامه نوشتند و برنامه هایشان را به وسیله ی کامپیوتر اجرا کردند .

در بریتانیا موزرواسکات در مطالعات ساختاری شهری و کوپ پاک در زمینه ی ترسیم اطلس جغرافیایی کشاورزی از اسکاتلند و از امکانات پردازشی کامپیوتر در زمان بخوبی استفاده کردند .

دراين دهه ترانزيستوروارد تكنولوژي كامپيوتر شدند. ورودترانزيستور وجايگزيني حافظه هاي مغناطيسي به جاي حافظه هاي لامپي حجم كامپيوترها را به صورت قابل ملاحظه اي كاهش داد، بر سرعت آنها افزود و مصرف آنها را كاهش داد.

اين تحول سخت افزاري در سالهاي پاياني اين دهه با يك تحول نرم افزاري نيز همراه  گشت.اولين برنامه مترجم براي يك زبان سطح بالا نوشته شدهو كار برنامه نويسي نيز بسيارآسانتر شد.در نتيجه گروه بيشتري به استفاده مستقيم از كامپيوتر روي آوردند.در اين سالها جغرافيا نيز همانند بسياري ديگر از شاخه هاي علوم به ويژه علوم انساني باكامپيوتربيگانه بود .از آغاز دهه ي 1960 رفته رفته ولي به كندي بعضي از جغرافي دانان به استفاده از كامپيوتر روي آوردند ودر همين سالها انقلاب كمي ،يعني خروج جغرافيا از كيفي گرايي وتوصيف محض روي داد.بهره وري كامپيوتر در جغرافيا از سال1975 روزبه روزخودر بيشتر نشان مي داد كار تا انجا پيش رفت كه حتي بسياري از دستگاههاي جانبي وحتي انواعي از ميكروكامپيوتر بيشتر براي تحقيقات جغرافي ساخته شدند .

 

ادامه نوشته

فرهنگ تشريحي اصطلاحات جغرافیا

ارتفاع ( Altitude ) : ارتفاع ، بلندي يك ناحيه است كه از سطح تراز دريا اندازه گرفته مي شود.

دايره قطبي ( Antarctic ) : دايره قطبي ، تصوير دايره اي از قطب جنوب در عرض 30  66 جنوبي است .

آنالما ( Analemma ) : آنالما يك تصوير به شكل 8 است كه انحراف خورشيد ( زاويه اي كه خورشيد با استوا مي سازد ) را براي هر روز سال نشان ميدهد . اگر يك عكس فوري را در هر روز در يك زمان معين ( از همان مكان ) از خورشيد بگيريد . در طي يكسال خورشيد يك شكل آنالما را درست خواهد كرد . دليل آن اين است كه زمين از محور خود انحراف داشته و مدار آن به دور خورشيد يك دايره كامل نيست .

آنتي پود ( Antipodes ) : آنتي پودها يك جفت نقطه هستند كه در دو سوي مخالف يك سياره قرار گرفته اند ( مثل قطب شمال و جنوب ) .

 

مجمع الجزاير ( Archipelago ) : مجمع الجزاير مجموعه اي يا زنجيري از جزيره هستند كه با همديگر در دريا يا اقيانوس قرار دارند .

دايره قطبي شمال ( Arctic circle ) : دايره قطبي شمال يك دايره فرضي در عرض 30  66 شمال در اطراف قطب شمال است .

آتول ( Atoll ) : آتول يك حلقه ( يا بخشي از حلقه ) از مرجانهاست كه تشكيل جزايري را در دريا يا اقيانوس مي دهند .

آزيموت ( Azimuth ) : آزيموت زاويه اي است كه يك خط در جهت ساعتگرد با نصف النهار         ( يك خط طولي ) مي سازد .

نقشه باثيمتر ( Bathymetric ) : يك نقشه باسيمتر ، نقشه اي از حجمي از آب بدون كنتورهاي عمق ( كه ايزوباس ناميده مي شوند ) است .

تنگه ( bay ) : تنگه ، آبي است كه از چند جهت توسط خشكي احاطه شده است ( و معمولاً كوچكتر از خليج است ) .

بات ( Butte ) : يك بات سنگ هاي مسطح روي همديگر هستند كه به شكل تپه اي با شيب هاي تند هستند .

كانال ( Canal ) : يك آبراه ساخته دست بشر است كه براي حمل و نقل يا آبياري حفر مي شود .

كانيون ( Canyon ) : كانيون ، دره عميقي با ديواره هاي با شيب تند است كه اغلب توسط رودخانه در زمين حفر مي شود .

ادامه نوشته

نكته هاي كليدي جغرافياي (2)

جغرافياي (2)

تصور شما از يك ناحيه چيست؟

1- ناحيه چيست؟ محدوده‌ي جغرافيايي كه در آن ميان خصوصيات طبيعي، انساني، اجتماعي و فرهنگي تجانس يا هماهنگي و وحدت نسبي وجود دارد.

2- در تعاريف ناحيه چه نكاتي وجود دارد؟ وحدت و همگوني نسبي در يك ناحيه – متفاوت بودن يك ناحيه با ناحيه مجاور

3- عامل تمايز واحدهاي جغرافيايي چيست؟ تفاوت مكان‌ها و پديده‌هاي موجود در آن

4- تقسيم‌بندي واحدهاي جغرافيايي به چه منظور صورت مي‌گيرد؟ شناخت بهتر و آسان‌تر و علمي‌تر كردن مطالعات و تحقيقات درباره‌ي مكان‌ها

5- جغرافيدانان براي تعيين حدود يك ناحيه چه اقدامي انجام مي‌دهد؟ يك يا چند معيار را در نظر گرفته و سپس با توجه به اين معيارها، حدود يا مرزهاي ناحيه را روي نقشه ترسيم مي‌كند.

6- معيارهاي ناحيه‌بندي كدامند؟ طبيعي - انساني

7- مهمترين معيارهاي طبيعي ناحيه‌بندي كدامند؟ توپوگرافي – آب و هوا – خاك – پوشش گياهي

8- مهمترين معيارهاي انساني ناحيه‌بندي كدامند؟ مذهب – زبان – نوع فعاليت اقتصادي

9- ناحيه‌بندي چگونه كاري است و بر چه اساسي صورت مي‌گيرد؟ كاري جغرافيايي كه بر اساس طرز فكر يك جغرافيدان و شيوه ي كار او صورت مي‌گيرد.

10- عامل مؤثر در انتخاب معيار براي تعيين حدود يك ناحيه چيست؟ فكر و ذهن جغرافی دان

 
11- مهمترين عامل تشكيل دهنده نواحي طبيعي كدامند؟ آب و هوا

12- مهمترين عناصر آب و هوايي كدامند؟ دما و بارش

13- سه عامل مؤثر در آب و هواي يك ناحيه چيست؟ ميزان انرژي تابشي در عرض‌هاي جغرافيايي مختلف – فاصله از دريا – وضعيت ناهمواري‌ها

14- اولين و مهمترين تأثير خورشيد بر اتمسفر كدام است؟ گرم كردن هواي اطراف كره زمين به ميزان مختلف

15- علت تفاوت دما در عرض هاي جغرافيايي مختلف چيست؟ نحوه‌ي تابش خورشي

16- ويژگي آب و هوايي سرد كوپن كدام است؟ پوشش گياهي درختان مخروطي، زمستان سرد، سردترين ماه

17- ويژگي آب و هوايي معتدل كوپن كدام است؟ جنگل‌هاي خزان‌دار – زمستان ملايم – سردترين ماه بن و

18- ويژگي آب و هوايي حارّه‌اي كوپن كدام است؟ جنگل‌هاي حاره‌اي – فقدان زمستان – دما در تمام سال بالاي

19- ويژگي آب و هوايي خشك كوپن كدام است؟ نامناسب براي رشد درخت – كمبود بارش -

20- ويژگي آب و هوايي قطبي كوپن كدام است؟ عدم رويش درخت به علت سرما – فقدان تابستان – هيچ ماهي بالاي 10 درجه نيست -

 
21- سه ناحيه‌ي كلي آب هوايي را بر اساس تابش خورشيد نام ببريد؟ گرم – معتدل - سرد

22- دماي ميانگين سالانه بالاي 20 درجه مربوط به چه نوع آب و هوايي است؟ گرم

23- دماي ميانگين سالانه 20-8 درجه مربوط به چه نوع آب و هوايي است؟ معتدل

24- دماي ميانگين سالانه كم‌تر از 8 درجه مربوط به چه نوع آب و هوايي است؟ سرد

25- چرا در محيط باز فشار هواي سرد بيش‌تر است؟ در اثر گرما مولكول‌هاي هوا از هم دور شده و تراكم مولكولي كاهش مي‌يابد كه نتيجه‌ي آن كم‌تر شدن تعداد ذرات در حجم معين است.

26- فشار هوا در سطح قاره‌ها چگونه است؟ در شب‌ها و زمستان بيش‌تر از روزها و تابستان است.

27- پيامد اختلاف فشار بين دو ناحيه چيست؟ چرا؟ وزش باد، زيرا هواي سرد سنگين‌تر و فشار بيش‌تري دارد.

28- علت پيدايش مركز پرفشار و كم‌فشار متوالي در زمين چيست؟چرخش زمين به دور خود

29- وجود كمربندهاي متوالي پرفشار و كم‌فشار چه مسأله‌اي را به وجود مي‌آورد؟ ايجاد بادهاي ثابت جهاني

30- علت بارندگي زياد درعرض‌هاي 40 تا 50 درجه چيست؟ برخورد بادهاي مخالف نواحي قطبي و معتدله.
 
31- معيارهاي تقسيم‌بندي آب‌و هوايي كوپن چيست؟ بر اساس بارش، دماي ماهانه و سالانه و تأثير آب و هوا در پوشش گياهي.

32- بخش زنده‌ي محيط زمين را چه مي ‌نامند؟ بيوسفر.

33- گياهان و جانوران چگونه با هم ارتباط برقرار مي‌كنند؟ از طريق مبادله‌ي ماده و انرژي ناشي از خورشيد

34- چرا گياهان سبز توليدكنندگان اصلي و مهم‌ترين بخش زنجيره‌ي غذايي به شمار مي‌روند؟ زيرا از طريق عمل فتوسنتر غذاسازي مي‌كنند و جانوران ديگر به آن‌ها وابسته‌اند.

35- در جغرافياي زيستي چه مسائلي مورد مطالعه قرار مي گيرد؟ پراكندگي گونه‌هاي گياهي و جانوري.

36- تأثير فراواني بارش در نواحي استوايي و كمبود بارش در نواحي عرض‌هاي بالا چيست؟ درختان متنوع با ارتفاع زياد تبديل به درختان كوتاه قد مي‌شوند.

37- عوامل مؤثر در پراكندگي گياهان و جانوران كدام‌اندو از اين ميان كدام يك مهم‌تر است؟ آب و هوا، خاك، ارتفاع (آب و هوا مهم‌تر است).

38- خاك چيست؟ محصول نهايي هوازدگي و تخريب فيزيكي و شيميايي سنگ‌ها.

39- هوموس چيست؟ به گياخاك يا بخش آلي خاك مي‌گويند كه حاصل باقيمانده گياهان و اجساد جانوران پوسيده است.

40- انواع خاك را نام ببريد؟ قطبي و نيمه سردسير – معتدل – مرطوب استوايي - بياباني

 

41- چند عامل مؤثر در تغيير نواحي مختلف خاك؟ قابليت كشاورزي داشتن – محل تشكيل – تركيب شيميايي

42- خاك‌هاي نواحي قطبي در كدام قسمت جهان مشاهده، مي‌گردد؟ شمال كانادا – اروپا و آسيا

43- پوشش گياهي نواحي قطبي كدام است؟ جنگل‌هاي مخروطي

44- خاك لاتريت از نظر رنگ چگونه است؟ زرد يا قرمز

45- خاك چرنوزيوم در كدام نواحي جهان ديده مي‌شود؟ جنوب روسيه – ناحيه‌ي پامپاي آرژانتين – پريري در آمريكاي شمالي

46- بهترين خاك كدام است و دليل آن؟ چرنوزيوم – به علت داشتن هوموس زياد

47- عيب خاك نواحي قطبي چيست؟ چرا؟ فقير بودن از نظر هوموس و تركيبات كربني به دليل يخ‌بندان و كند شدن عمل تجزيه

48- يك ويژگي مثبت و يك ويژگي منفي خاك بيابان چيست؟ مثبت، غني بودن مواد كاني – منفي: فقير بودن مواد آلي

49- چرا فشار هوا در سطح قاره‌ها در شب‌ها و زمستان بيش‌تر از روزها و تابستان است؟ زيرا در شب‌ها و در زمستان‌ هوا نسبت به روزها و تابستان سردتر بوده و تراكم مولكولي هوا در واحد حجم بيش‌تر مي‌شود.

50- عوامل تشكيل دهنده‌ي خاك؟ سنگ اوليه – اقليم – شيب زمين – زمان تشكيل – زندگي گياهان و جانوري

51- نام خاك ناحيه‌ي قطبي؟ پودزول

52- اكوسيستم چيست؟ به مجموعه‌اي از موجودات زنده و محيط فيزيكي غير زنده كه با هم در ارتباط هستند.

53- دليل مشكل بودن تعيين مرز نواحي جانوري؟ مهاجرت و جابه‌جايي دائم جانوران

54- ناحيه‌بندي يعني چه؟ تقسيم‌بندي يك فضاي جغرافيايي به واحدهاي كوچك‌تر بر اساس معيارهاي مختلف

55- بيش‌ترين تعداد و تنوع گونه‌ها مربوط به كدام زيست‌بوم است؟ استو

ادامه نوشته

نكته هاي كليدي جغرافياي (1)

جغرافياي 1


جغرافيا علمي براي زندگي

1- محيط‌هاي مختلف تشكيل دهنده‌ي كره‌ي زمين كدامند؟ سنگ كره (ليتوسفر)- هوا كره (اتمسفر) – آب كره (هيدروسفر)

2- اجزاي محيط طبيعي را نام ببريد؟پوشش گياهي- رودخانه – درياچه- هوا – جانوران – ناهمواري‌ها

3- هدف علم جغرافيا: راهنمايي انسان – كمك به او در زندگي

4- كاربرد مهم دانش جغرافيا: تعيين مكان مناسب براي زندگي و فعاليت

5- مزيت عكس‌هاي هوايي: ارائه‌ي تصوير همه جانبه از محيط

6- محيط طبيعي در كل چگونه مجموعه‌اي است؟ متعادل

7- وظيفه‌ي انسان ضمن زندگي در محيط چيست؟ برخورد آگاهانه با محيط از طريق شناخت پديده‌ها و كشف روابط آن‌ها.

8- انسان در كدام محيط‌ها به سختي كار مي‌كند؟ نواحي قطبي و بياباني

9- انسان چگونه در طول زمان رابطه‌ي خود را با محيط تغيير داده است؟ از طريق استفاده از قدرت تفكر و خلاقيت خود كه ابزارهاي مختلفي را براي استفاده از محيط ساخت

10- جغرافي‌دانان نقش خود را چگونه ايفا مي‌كنند؟ با استفاده از ويژگي علم جغرافيا كه همانا داشتن ديد تركيبي يا كل‌نگري مي‌باشد به مطالعه ي همه جانبه‌ي پديده‌ها پرداخته و به حل مشكل مي‌پردازد.

11- راه‌هاي كسب اطلاعات جغرافيا كدام‌اند؟ كتاب‌ها – آمارنامه‌ها – پرسش‌نامه‌ها – نقشه‌ها – نمودارها- عكس‌هاي هوايي و عكس‌هاي ماهواره‌اي.

12- نقشه‌ها داراي چه قابليت‌هايي هستند؟ قابليت نمايش پراكندگي عوارض و پديده‌هاي انساني و طبيعي.

13- در چه صورتي جزئيات در نقشه‌ها بهتر نمايش داده مي‌شود؟ در صورتي كه نقشه بزرگ‌تر باشد.

14- امروزه از عكس‌هاي هوايي در چه زمينه‌اي استفاده مي‌شود؟ احداث جاده‌هاي بين شهري، حفر تونل‌ها، جنگل كاري‌هاي مصنوعي – تعيين محدوده پارك‌هاي وحش – تأسيس سدها و كارهاي عمراني.

15- كارايي عكس‌هاي هوايي چه زماني بهتر معلوم مي‌شود؟ زماني كه از يك ناحيه به فاصله چند ماه يا چند سال تصاوير متعددي گرفته شود.

16- دو ويژگي عكس‌هاي ماهواره‌اي؟ رنگ‌آميزي خاص هر پديده – نمايش داده‌ها بر روي كاغذ يا صفحه نمايش كامپيوتر

17- تصاوير ماهواره‌اي چه ديدي را به دست مي‌دهند؟ چرا؟ ديد تركيبي – زيرا اجزاي گوناگون يك محيط را يك جا و به هم پيوسته به نمايش مي‌گذارند.

18- بر روي تصاوير ماهواره‌اي چه مسائلي قابل تشخيص است؟ چگونگي توسعه‌ي يك شهر. از بين رفتن جنگل‌هاي يك ناحيه، ميزان محصولات كشاورزي، آثار كم‌آبي و خشك‌سالي

19- در كدام محيط‌ها رابطه انسان و طبيعت سخت است؟ نواحي قطبي و بيابان‌ها

20- جغرافيدان اطلاعات مربوط به وضعيت آب و هواي يك ناحيه را چگونه به نمايش مي‌گذارد؟ به صورت نمودارها

حتما ادامه ی مطلب را بخوانید...

ادامه نوشته

ارتباط عمیق اقیانوس ها و شرایط اقلیمی جهان ما و بررسی افزایش سطح آب ها (مکمل مطالب درس 8 جغرافیا1وفص

              

ارتباط عمیق اقیانوس ها و شرایط اقلیمی جهان ما و بررسی افزایش سطح آب ها  

اقیانوسها، % ۷۱ از سطح زمین را پوشانده اند، که این میزان حدود % ۹۷ از آبهای جهان را تشکیل می دهد، این آبها انواع گونه های دریایی را در خود جای داده اند و به روش های گوناگون شامل چرخه های گرمایی مشهور به رسانگرهای بزرگ اقیانوسی، در تنظیم آب و هوای سیاره نقش دارند.

 اگر در مورد جهان و این چرخه وارونه فکر کنید، آسان ترین کار این است که از بخش شمالی اقیانوس اطلس در نزدیکی گرینلند و ایسلند آغاز نمایید. در آنجا سطح آب کاهش می یابد و  آبها از طریق اقیانوس اطلس به سمت جنوب سرازیر می شود و در نهایت به اقیانوس جنوبی می رسد...

سپس جریان های بسیار قوی در اقیانوس جنوبی آب را مجدداً توزیع می کند، و آن را به سراسر جهان از جمله به قطب جنوب می رساند. سپس این آب از هندوستان و اقیانوس آرام می گذرد و در نهایت به اقیانوس جنوبی باز می گردد و به تدریج گرم می شود و مجدداً سبکتر می شود. و بعد مجدداً از طریق اقیانوس آرام به بخشهای بالایی اقیانوس می آید، و چرخه حرکتی آن بسته می شود وسها، % ۷۱ از سطح زمین را پوشانده اند، که این میزان حدود % ۹۷ از آبهای جهان را تشکیل می دهد، این آبها انواع گونه های دریایی را در خود جای داده اند و به روش های گوناگون شامل چرخه های گرمایی مشهور به رسانگرهای بزرگ اقیانوسی، در تنظیم آب و هوای سیاره نقش دارند.

 اگر در مورد جهان و این چرخه وارونه فکر کنید، آسان ترین کار این است که از بخش شمالی اقیانوس اطلس در نزدیکی گرینلند و ایسلند آغاز نمایید. در آنجا سطح آب کاهش می یابد و  آبها از طریق اقیانوس اطلس به سمت جنوب سرازیر می شود و در نهایت به اقیانوس جنوبی می رسد...

سپس جریان های بسیار قوی در اقیانوس جنوبی آب را مجدداً توزیع می کند، و آن را به سراسر جهان از جمله به قطب جنوب می رساند. سپس این آب از هندوستان و اقیانوس آرام می گذرد و در نهایت به اقیانوس جنوبی باز می گردد و به تدریج گرم می شود و مجدداً سبکتر می شود. و بعد مجدداً از طریق اقیانوس آرام به بخشهای بالایی اقیانوس می آید، و چرخه حرکتی آن بسته می شود

  اتمسفر است.اقیانوس ها با جذب گرما، به پایداری دمای زمین کمک می کنند و ظرفیت جذب گرمای آنها هزار برابر بیشتر از اتمسفر است.

جریان های حرارتی مقدار زیادی از گرمای مناطق کم ارتفاع اقیانوس اطلس در نزدیکی استوا را به مناطق مرتفعی  در نزدیکی قطب شمال در اقیانوس اطلس منتقل می کند. کل سیستم آب و هوایی با اقداماتی که در این چرخه های حرارتی روی می دهد، سازگار است.

اقیانوس ها به این خاطر بر شرایط اقلیمی تأثیر بسیار دارند که مقدار زیادی از گرما و دی اکسید کربن را ذخیره میکنند. لذا چندین متر از آبهای سطح اقیانوس می تواند بیشتر از کل اتمسفر، به جذب گرما بپردازد. لذا وقتی در مورد گرمایش جهانی در ۵۰ سال گذشته حرف می زنیم، در واقع در مورد گرم شدن اقیانوسها سخن می گوییم. زیرا حدود ۸۰ یا ۹۰ درصد از گرمای زمین که در طول ۵۰ سال گذشته، توسط سیستم زمین ذخیره شده، به اقیانوسها رفته است و لذا اقیانوسها بر شرایط اقلیمی تأثیر دارند و این یعنی بررسی اقیانوس روشی مهم برای بررسی تغییرات اقلیمی است، زیرا گرما در اقیانوسها ذخیره می شود.

دانشمندان برآورد می کنند که در حال حاضر، اقیانوسها یک سوم تا % ۴۰ از  دی اکسید کربن ناشی از فعالیت های انسان را جذب می کنند.

تحقیقات اخیر از دکتر جفری پارک از مؤسسه تحقیقات بیوسفری در دانشگاه ییل آمریکا، چنین نتیجه م که  در دهه های اخیر، در ظرفیت جذب اقیانوسها تغییراتی روی داده که این امر به علت گرم شدن آنها بوده است. اگر اقیانوس ها به عنوان جایی برای ذخیره کربن نباشند، سطح دی اکسید کربن در اتمسفر بسیار بالاتر از میزان کنونی آن، ۳۹۲ واحد در هر میلیون می رسد، و شاید به میزان خطرناک ۵۰۰ – ۶۰۰ واحد در میلیون نیز برسد. 

از دیگر جنبه های مهم در این زمینه این است که اقیانوس ها مقدار زیادی از دی اکسید کربنی که با سوزاندن سوخت های فسیلی و پاکسازی زمین ها به اتمسفر زمین وارد می کنیم را جذب می کنند و یک سوم از این آلاینده ها وارد اقیانوس می شود. اگر اقیانوس، آن مقدار دی اکسید کربن را جذب کند، روند تغییرات اقلیمی کند می شود. اقیانوس ها به کاهش یا متعادل ساختن تغییرات اقلیمی کمک می کنند و اگر نباشند همه دی اکسید کربن  در اتمسفر می ماند.

اگر این چرخه های حرارتی به خاطر تغییرات اقلیمی، بسیار کند و یا متوقف شوند، چه چیزی روی می دهد؟

به ادامه مطلب بروید  

ادامه نوشته

یخچالها(فصل پنجم جغرافیای 2همراه باتصاویر متحرک)

یخچالها

يخچال ها توده هاي يخي هستند كه در اثر تبلور مجدد برف تشكيل مي شوند. يخچال ها مي توانند تحت تأثير نيروي جاذبه از حركت و جريان روبه جلو برخوردارشوند.

بطور دائم 7% سطح كل خشكي هاي زمين از برف پوشيده شده است . درياها و رودخانه هاي يخ متحرك به يخچال هاي طبيعي شهرت دارند. در قلب قطب شمال، قطب جنوب و مناطق كوهستاني و مرتفع زمين يخچال هاي طبيعي فراواني وجود دارند. يخچال ها در گذشته از گستردگي بيشتري برخوردار بوده اند، به طوريكه نواحي كه امروزه نواحي معتدل زمين را شامل مي شوند در دوره هاي يخچالي گذشته پوشيده از يخچال هاي طبيعي بوده اند. يخچال ها عامل مهم در فرسايش، حمل و نقل و رسوب گذاري در دوران هاي مختلف زمين شناسي و همچنين در حال حاضر مي باشند.

 

چگونگي تشكيل  يخچال

حد ارتفاع برف هاي دائم خط تعادل نام دارد كه با عرض جغرافيايي ،جهت قرارگيري دامنه، فراواني بارندگي وديگر شرايط محلي نظير بادهاي گرم و زمان نزولات تغيير مي كند. بطور مثال متوسط اين حد در نواحي قطبي و نزديك قطب تا ارتفاع 600 متر از سطح دريا، در منطقه آلپ 2800 تا 3100 متر و در مناطق استوايي به 5400 تا 5800 متر مي رسد. اين حد تعادل در دماوند در ارتفاع 3500 متري واقع است.

در شرايط اقليمي مناسب بخشي از برف ممكن است تابستان را بدون ذوب شدن پشت سر گذاشته و به تدريج با گذشت سالها اين انباشتگي رشد عميق تري يافته و درنهايت مي تواند منجر به تشكيل يخچال طبيعي شود.

بلورهاي يخ سازنده يخچال هاي طبيعي نوعي كاني به شمار آمده و توده هاي يخ يخچال هاي طبيعي كه از تعداد زيادي بلورهاي بهم قفل شده بوجود مي آيد نوعي سنگ دگرگوني محسوب مي گردد ،كه همچون ديگر سنگهاي دگرگوني با افزايش دما ذوب ميشوند.

     

طبقه بندي يخچال هاي طبيعي

يخچال هاي طبيعي جهان به چهار دسته اصلي طبقه بندي مي شوند:

1- يخچال هاي دره اي (Valley glaciers)2- يخچال هاي كوهپايه اي (pediment glaciers)3- يخچال هاي پهنه اي (Ice sheets)4- يخچال هاي قاره اي (Continental glaciers).

يخچالهاي دره اي در واقع رودهايي از يخ هستند كه در دره هاي مناطق كوهستاني جريان دارند و همانند رودها از پهنا و عمق و طولهاي متفاوتي برخورداند. يخچال هاي كوهپايه اي يا كوهستاني، را كه گاه يخچال هاي آلپي نيز مي نامند، يخچال هايي هستند كه در دامنه كوههاي مرتفع تغذيه شده و از پهلوي كوهها به طرف پايين جريان مي يابند. يخچال هاي كوهستاني بسيار كوچك را يخچال هاي ديواره اي (Cliff glaciers) و يخچال هاي آويزان يا معلق (Hanging glaciers) و يخچالك (glacieret) مي نامند.

از آنجا كه سرعت حركت پهلوها و كف هر يخچال بر اثر اصطكاك ناشي از تماس با ديواره و بستر دره كاهش مي يابد، بيشترين سرعت يخچال معمولاً در محلي بالاتر از كف دره و در ميانه يخچال مي باشد حركت يخچال هاي طبيعي از چند سانتيمترتا چند متر در روز متفاوت است. اگرچه حركت  اكثر يخچال ها كند است اما گاهي برخي از آنها حركتي بسيار سريع از خود نشان مي دهند كه موج (surge) ناميده مي شود. سريعترين پيشروي كه بوسيله مشاهدات واقعي مورد تأييد و تصديق قرار گرفته برابر با 110 متر در روز و متعلق به يخچال كويت] واقع در كوههاي شمال هندوستان بوده است علت حركت سريع يخچال ها را نبود ثبات يخچال مي دانند، كه به نيروي جاذبه اجازه مي دهد يخچال ها را از روي سطحي كه بر آن قرار گرفته اند حركت دهد. انباشت مقادير ي آب اضافي در كف يخچال يكي از راههايي است كه احتمالا موجب افزايش فشار در داخل يخچال شده و در نتيجه ذوب شدن يخ در كف يخچال، موجب حركت آن شود.

يخچال هاي سرد و گرم

تمام يخچال ها سرد هستند اما برخي از آنها سردتر از حد معمول مي باشند. يخچال سرد، يخچالي است كه در طول ماههاي تابستان نيز هيچگونه ذوبي در آن صورت نمي گيرد و دماي آن هميشه زير نقطه انجماد است ولي يخچال گرم يخچالي است كه در فصل تابستان به نقطه ذوب مي رسد.

 

ادامه نوشته

مثلث اژدهای ژاپن

 

مثلث اژدهای  ژاپن

مثلث اژدها متضاد مثلث شیطان یا مثلث برمودا است که ساحل فلوریدا یکی از راس های آن میباشد. یکی از راسهای مثلث اژدها ساحل ژاپن است. این دو مثلث تقریبا موازی و در جهت مخالف هم در جهان قرار دارند. مثلث اژدها نیز مانند مثلث برمودا در طی قرنها داستانهای زیادی از اتفاقات ناخواسته و عجیب را رقم زده است.

 

 

 قطبین مغناطیسی در شرق ژاپن که تقریبا نقطه ای هم اندازه از نظر طول جغرافیایی با مثلث برمودا می باشد، و شاید سالیان پیشتر از مثلث برمودا در آن حوادثی برای کشتیها و اکنون هواپیماها رخ می داده؛ ناحیه ای وجود دارد با اختلالات مغناطیسی شدیدتر و مخوفتر از مثلث برمودا. این ناحیه در دریای ژاپن بین ژاپن و چین قرار گرفته است و به مثلث شیطان و یا مثلث اژدها معروف است.این ناحیه هم مثل مثلث برمودا کشتیها و هواپیماها را بعضا به طرز عجیبی و غیر قابل باوری ناپدید می سازد. این منطقه از جهان بسی خطرناکتر و مهیج تر و غیرقابل توضیحتر از مثلث برمودا حادثه می آفریند. ولی علت اینکه زیاد معروف نشده است به قول چارلز برلیتز نویسنده مشهور کتابهای برمودا و اژدها می تواند در دو علت نهفته باشد:

 

  – پس از اتفاقات وحشتناک در ناحیه مثلث اژدها، ژاپنی ها بر عکس آمریکایی ها در برمودا راههای دریایی جایگزین راحتری داشتند و ترافیک این ناحیه و به تبع آن حوادث رخ داده شده در آن کاهش یافت. وگرنه از نظر اختلالات مغناطیسی و قدمت حوادث روی داده شده این ناحیه خطرناکتر از برموداست
۲ – علت دومی که آقای چارلز برلیتز بدان اشاره می دارد؛ عدم وجود توضیح علمی و منطقی برای انسانهای اصل تکنولوژی امروزی است که دانشمندان که تقریبا هیچ توجیه عاقلانه و قابل باور و همه جانبه بر این حوادث ندارند، با کمک دولتها این حوادث را گاها مخفی می کنند تا پاسخگوی مردم نباشند

 

 

 این ضعف عدم وجود دلایل قابل تعقل باعث شده است که مردم عامی ژاپنی و چینی روی به داستان پردازی و اساطیر بافی مبنی بر وجود سوپر آزدهایی با چند فرزند در این ناحیه بنمایند. و اصطلاح ژاپنی : Ma – No – Umi یا دریای شیاطین اژدهایی ساخته شود.

 زود باشین به ادامه مطلب برسیم

 

ادامه نوشته

محیط رسوبی ماسه سنگی خطوط ساحلی دریا(مرتبط با موضوعات فصل دوم جغرافیا سال سوم دبیرستان)

 محیط رسوبی ماسه سنگی خطوط ساحلی دریا

مقدمه   

بیشتر رسوبات سیلیسی آواری در طول خطوط ساحلی دریا در سواحل ، جزایر سدی ، پهنه‌های جزر و مدی ، خلیج‌های دهانه‌ای و حاشیه ساحلی کم عمق دورتر از ساحل رسوب کرده‌اند. تامین رسوب ، دامنه جزر و مد ، عمل امواج ، شدت طوفان ، تغییرات سطح آب دریا ، نسبت نرخ فرونشینی به تکتونیک و آب و هوا تماما در رسوبگذاری موثرند.

نمایی از رسوبات خطوط ساحلی

بر اساس دامنه جزر و مد ماسه حالت میکروتایدال ، مزوتایدال و ماکروتایدال در خطوط ساحلی تشخیص داده می‌شود. سواحل و سدها به نحو مطلوبی در نواحی میکروتایدال با عمل امواج قوی تا متوسط گسترش می‌یابند. پهنه‌های جزر و مدی و خلیج‌های دهانه‌ای همانند رشته‌های جزر و مدی در فلات قاره باز به نحو مطلوبی در نواحی ماکروتایدال گسترش می‌یابند. دو سیستم رسوبگذاری اصلی ماسه‌ها در طول خطوط ساحلی شامل سیستم ساحلی- جزایر سدی و سیستم رشته‌های ساحلی - دشت ساحلی می‌باشد.

حالا با مابیا تا بریم دشتهای ساحلی را در ادامه مطلب ببینیم.

ادامه نوشته

طبقه بندی بیابانها (مرتبط به فصل سوم جغرافیا 1)

 

طبقه بندی بیابانها (1)

قبل از شروع بحث لازم می دانم تعريف جامعی براي بيابان هاي طبيعي ايران ارایه کنم: " به استناد نتایج طرح تحقیقاتی تعیین قلمرو جغرافیایی بیابانهای ایران"
از آنجا كه پيدايش بيابانهاي طبيعي ايران ناشي از اثر مشترك و متقابل عوامل محيط طبيعي از جمله زمين شناسي- هيدرولوژي، ژئومرفولوژي، اقليم، پوشش گياهي و خاكمي باشد لذا در تعريف بيابان هم بايد ويژگيهايي از اين پارامترهاي محيط طبيعي مد نظر باشد. با توجه به اين موضوع و بطور عام مي توان گفت:
بيابان به مناطقي اطلاق مي شود كه داراي انواع سازندهاي شور و گچي بوده و تنوع گونه هاي گياهي كه معمولا شامل گياهان شور روي، ماسه روي و خشكزي مي باشد در آن كم است. در اينگونه مناطق خاكهاي گچي، قليا، شور و يا شور و قليا به فراواني يافت مي شود و خاك معمولا فاقد ساختمان بوده و عمق و ميزان ماده آلي آن نيز كم مي باشد. در اين مناطق رخساره هاي متنوع ژئومرفولوژي از قبيل؛ بدلند، كوير، گنبدهاي نمكي، دشت هاي ريگي و تپه هاي ماسه بادي، نبكا، دغ و رمين هاي بدون پوشش گياهي بوضوح ديده مي شوند. حد نهايي ميانگين بارندگي سالانه اين مناطق به200 ميليمتر نمي رسد اين مقدار در برخي از مناطق مركزي ايران حتي كمتر از 90 ميليمتر است. در اين مناطق‌ضريب تغييرات بارندگي بيش از 40 ميليمتر ، صريب بي نظمي بارش بيشتر از 13 ميليمتر و ميزان تبخير عموما بيش از 2000 ميليمتر و در مناطقي مانند يزد و سيستان و بلوچستان به بيش از 3000 ميليمتر در سال نيز مي رسد.

ادامه نوشته

هواشناسی حاره‌ای (مربوط به فصل سوم جغرافیا1)

مقدمه 

بطور میانگین نقشه های سینوپتیکی سطح متوسط دریا نشان می دهند که مرکز کمربند پرفشار جنب حاره ای در حدود عرض جغرافیایی 30 درجه در هر نیمکره قرار دارد. موقعیت متوسط مرکز زبانه کم فشار استاوایی در دور کره زمین نزدیک به عرض 5 درجه شمالی قرار دارد. این عغرض را گاهی استوای هواشناسی می نامند. سیستمهای باد تجارتی هر نیمکره بین کمربندهای پرفشار جنب حاره ای و زبانه کم فشار استوایی قرار دارد. این بادها اکثرا نقاط حاره ها را اشغال می کنند و بنابراین بطور میانگین جهت وزش آنها بورت شرق شمال شرقی در نیمکره شمالی و شرق جنوب شرقی در نیمکره جنوبی است. با حرکت ظاهری سالیانه خورشید ، کمربندهای پرفشار جنب حاره ای و زبانه کم فشار استوایی به طرف شمال و جنوی در طول سال هجرت می کنند. جابجایی کمربندهای پرفشار جنب حاره ای خیلی زیاد نیست و کمی بیشتر از 5 درجه عرض جغرافیایی است. ولی به هر حال موقعیت زبانه کم فشار استوایی ممکن است جابجایی زیادی را انجام دهد. در قسمت اعظم نیمکره شرقی این زبتنه کم فشار موقعیت خود را بیشتر از 30 درجه عرض جغرافیایی تغییر می دهد. در نتنیجه این جابجاییها منطقه ای که بین کمربند پرفشار جنب حاره ای و زبانه کم فشار استوایی واقع می شود از نظر وسعت در طول سال تغییر می کند. انواع مختلف اغتشاشات حاره ای وجود دارد که شدیدترین اغتشاشات سینوپتیکی ، سیکلونهاتی حارخه ای (هاریکن و تیفون) هستند و این نوع اغتشاشات در داخل خود زبانه کم فشار یا در مناطق اطراف وجود دارد. علاوه بر ویژگیهای مقیاس سینوپتیکی گردش عمومی در سطح متوط دریا بسیاری از پدیده های مقیاس متوسط نیز اتفاق می افتد. این پدیده ها اغلب با اختلاف درجه حرارتهای محلی ، ویژگیهای توپوگرافی و غیره همراه باشند. دامنه این پدیده از نسیم دریا و خشکی ، بادکوهستان ، با دشت و غیره شروع شده تا پدیده های شدیدتر نظیر طوفان رعد ئو برق و... و ترنادو ختم می شوند.

 

ادامه نوشته

سیستم اطلاعات جغرافیایی

سیستم اطلاعات جغرافیایی

سامانهٔ اطلاعات مکانی یا سیستم اطلاعات جغرافیایی (Geographic Information Systems) یا GIS یک سیستم کامپیوتری برای مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات مکانی بوده که قابلیت جمع آوری، ذخیره، تجزیه وتحلیل و نمایش اطلاعات جغرافیایی (مکانی) را دارد.
هدف نهایی یک سیستم اطلاعات جغرافیایی، پشتیبانی جهت تصمیم گیری های پایه گذاری شده بر اساس دادههای مکانی میباشد و عملکرد اساسی آن بدست آوردن اطلاعاتی است که از ترکیب لایههای متفاوت دادهها با روشهای مختلف و با دید گاههای گوناگون بدست میآیند.

تاریخچه

برای اولین بار در اواسط دهه ۱۹۶۰ در آمریکا کار بر روی اولین سیستم اطلاعات جغرافیایی آغاز شد. در این سیستم ها عکس های هوایی، اطلاعات کشاورزی، جنگلداری، خاک ، زمین شناسی و نقشههای مربوطه مورد استفاده قرار گرفتند.
اولین جی آی اس، جی آی اس ملی کانادا است که در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ به وجود آمد و تاکنون مورد استفادهاست. در ایران، اولین مرکزی که به طور رسمی استفاده از این سامانه را در کشور آغاز کرد، سازمان نقشهبرداری کشور بود که در سال ۱۳۶۹ براساس مصوبه مجلس شورای اسلامی، عهدهدار طرح بهکارگیری این سامانه شد .
در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی:

• واژه جغرافیایی (Geographic) عبارت است از موقعیت موضوع های داده ها، برحسب مختصات جغرافیایی.
• واژه (Information) یا اطلاعات نشان میدهد که دادهها در GIS برای ارائه دانستههای مفید، نه تنها به صورت نقشهها و تصاویر رنگی بلکه بصورت گرافیک های آماری، جداول و پاسخ های نمایشی متنوعی به منظور جستجوهای عملی سازماندهی میشوند.
• واژه (System) یا سیستم نیز نشان دهنده این است که GIS از چندین قسمت متصل و وابسته به یکدیگر برای کارکرد های گوناگون، ساخته شده است.

ادامه نوشته

زلزله ژاپن را جابه جا کرد

زلزله ژاپن را جابه جا کرد    

در پي رخداد زمين‌لرزه بزرگ روز جمعه ژاپن كه علاوه بر جابه جايي 2.4 متري ساحل ژاپن به جا  به جايي 10 سانتي متري مدار زمين منجر شد تا ساعت 14 روز شنبه به وقت ايران حدود 195 پس لرزه با بزرگي بيش از 5 ريشتر نيز در منطقه به ثبت رسيده كه بزرگي 24 پس لرزه بيش از 6 ريشتر بوده است.

به گزارش ايسنا، رخداد زمين‌لرزه اي با بزرگاي 8.9 در مقياس امواج دروني زمين در ساعت 9 و 10 دقيقه بامداد روز جمعه 20 اسفندماه در 125 كيلومتري شرق ساحل هونشو ژاپن و 380 كيلومتري توكيو بخش‌هاي وسيعي از ژاپن و قسمت‌هايي از شرق چين و روسيه را به لرزه درآورد.

در آخرين بررسي‌ها تلفات مشخص و نامشخص اين زلزله هولناك كه بزرگترين زلزله ثبت شده در تاريخ ژاپن و پنجمين زلزله شديد از سال 1900 ميلادي است و به بروز سونامي نيز منجر شده حدود هزار و 200 تن برآورد شده است.

متعاقب اين زلزله در استان فوكوشيما هم به دليل تخريب بخشي از نيروگاه اتمي شماره يك اين استان، مواد راديواكتيو نشت كرده است؛ چرا كه ميزان راديو‌اكتيو موجود در جو منطقه هشت برابر بيشتر از حد معمول است.

باارزوی زمینی ارام برای ژاپن

ادامه نوشته

باران

زلزله و سونامی در ژاپن (تصاویر)  

ادامه نوشته

سنجش از دور(مربوط به درس 6 جغرافیا چهارم)

استریو ترانسفرسکوپ

 

 اسکوپ

 

 

ادامه نوشته