سدنا

سالهای توسعه ی کاربرد کامپیوتر در جغرافیا

از نیمه ی دوم دهه ی 1970 قیمت کامپیوتر ها کاهش قابل ملاحظه ای یافت . با کاربرد تکنولوژی ریزپردازنده ها در سخت افزار کامپیوتر های خانگی و سپس کامپیوترهای شخصی بسیار ارزان قیمت ، قابل حمل و بی نیاز از شرایط ویژه نگهداری به تعدادی روزافزون ساخته و به بازار عرضه شده اند .

هماهنگ با توسعه و گسترش سخت افزار و نرم افزار کامپیوتر نیز در راستای پیشرفت سریع قرار گرفت . نسخه های متعدد از زبان های سطح بالا ( برنامه های مترجم و مفسر ) و بسته های کاربردی متنوع با مزیتهای نسبت های نسبی سهولت فراگیری و گستره ی وسیعتر کاربرد یکی بعد از دیگری نوشته یا تولید گردیده و به بازار عرضه شدند . همراه با این تحولات استفاده از کامپیوتر بویژه در شاخه های کامپیوتر و علوم مهندسی و خدمات فراگیر شد و در مورد جغرافیا شاید اغراق نباشد اگر بگوییم جغرافیا و کامپیوتر در هم آمیختند.

اگرچه کاربرد کامپیوتر در جغرافیا قدری دیر تر از رشته های علوم پایه و مهندسی آغاز شد ( از آغاز دهه ی 1960 یعنی 15 سال بعد از تولید کامپیوتر های اولیه و 10 سال بعد از عرضه ی تجاری کامپیوتر ها ) ، اما بعد از شروع بویژه در دو دهه ی اخیر رشد آن حیرت انگیز بوده است.

چه موضوعات جغرافیایی را با استفاده از رایانه بهتر می توان آموزش داد ؟

در این قسمت نیز می توانیم طبقه بندی بر مبنای سطح آموزش ها قائل شویم . به عنوان مثال موضوعات جغرافیایی که در سطح عمومی با استفاده از رایانه قابل ارائه هستند ، عبارتند از :

- بازیهای جغرافیایی

-  آزمون های جغرافیایی

- مشابه سازهای جغرافیایی

- و همه موضوعات معمولی جغرافیا در همه ی ابعادش به صورت منابع اطلاعات جغرافیایی

در بعد تخصصی این موضوعات از طریق رایانه ها قابل آموزش هستند : کارتوگرافی ، نقشه خوانی ، GIS و سنجش از دور .

در محتوای فصل چهارم از کتاب درسی جغرافیا در دوره پیش دانشگاهی کاربرد رایانه در جغرافیا به این صورت طبقه بندی شده است .

الف- کاربرد رایانه در ارائه اطلاعات جغرافیایی ( با استفاده از CDهای اموزشی بسیاری از موضوعات عام و خاص جغرافیا قابل ارائه هستند.)

ب- کاربرد رایانه در پردازش اطلاعات جغرافیایی : نرم افزارهای عمومی آماری در پردازش آمارهای جغرافیایی نظیر داده های هواشناسی و جمعیت می توانند مورد استفاده قرار گیرند.

ج- جغرافیا و شبکه های اطلاع رسانی جهانی : جغرافیا نیز مانند هر رشته ی علمی و یا هر موضوع مشخصی در شبکه های اطلاع رسانی قابل جستجو است .

د- ارتباط با جغرافیدانان دیگر کشورها : امید است جغرافیدانان ایران از چنین امکانی که به وجود آمده است ، برای تبادل نظر و اعتلای دانش جغرافیا استفاده کنند.

هـ- پردازش اطلاعات جغرافیایی : بهترین مثال در این زمینه استفاده از نرم افزار ادریسی است که می تواند با استفاده از داده های رقومی ماهواره ای به تحلیل مشخصات هر منطقه اقدام نماید.

و- مشابه سازی مدل های جغرافیایی به وسیله ی رایانه : در صورتی که این توانایی در معلمان جغرافیا تقویت شود که بتوانند برنامه نویسی رایانه ای را بیاموزند و یا با همکاری یک برنامه نویس رایانه ای مشترکا اقدام به تهیه برنامه های virtual lab یا آزمایشگاههای مجازی بنمایند . بسیاری از موضوعاتی که امکان حضور در محل برای مشاهده و تعقیب فرایند آن وجود ندارد ، از طریق رایانه ها قابل نمایش هستند.از جمله فرسایش ها اعم از بادی یا آبی آن ، تغییر کف اقیانوس ها ، نحوه عملکرد آتشفشانها به هنگام انفجار و .....