مطالبی درباره ی استان کرمانشاه
وضعيت لرزه خيزي استان كرمانشاه
استان كرمانشاه در برگيرنده بخشي از زونهاي زمين ساختي زاگرس ، سنندج – سيرجان و خرد شده مي باشد كه تمامي اين زونها هم روند با كوههاي زاگرس مي باشد .
بخش عمده استان شامل ارتفاعات و چين خوردگيهاي زون زاگرس مي باشد كه از نظر تكتونيكي و ساختاري از اين زون تبعيت مي نمايد كه بنابر فعاليت گسل اصلي زاگرس شاهد بروز زمين لرزه هائي در محدوده اطراف آن مي باشيم ، آنچه مشخص است كانون اصلي زلزله هاي زاگرس منطبق با گسل اصلي زاگرس بوده كه با افزايش شعاع از كانون زلزله اثرات آن نيز كاهش مي يابد .
در استان كرمانشاه و در حاشيه شرقي آن (حوالي كنگاور ) كانون اصلي زلزله هاي استان واقع گرديده كه هر چه از آن به سمت غرب حركت كنيم انرژي زلزله ها كاهش يافته بطوريكه در حاشيه غربي (سرپل ذهاب – قصرشيرين – گيلاتغرب )هيچ گونه اثر مخربي از زلزله ديده نمي شود .
نقشه هم لرزه استان نيز بر اساس اطلاعات زمين لرزه هاي تاريخي و آمار زمين لرزه دستـــگاهي ثبت شده تهيه گرديده كه موقعيت كلي وضعيت لرزه خيزي استان را نمايش مي دهد
نقشه هم تبخير استان
نقشه خطوط هم تبخير سالانه استان توسط وزارت نيرو تهيه شده است و بنابر تعريف خطوط هم تبخير عبارت است از خطوطي كه مقدار تبخير در امتداد آنها يكسان مي باشد . اين نقشه با استفاده از آمار تبخير سالانه از سطح تشتك تبخير در ايستگاههاي وزارت نيرو و سازمان هواشناسي در يك دوره شاخص آماري چند ساله تهيه شده است .
با مشاهده نقشه ملاحظه مي گردد كه خطوط هم تبخير سالانه در مناطق غرب و نوار مرزي كه از ارتفاع پستي برخوردار مي باشد ، رقم بيشتري نسبت به خطوط هم تبخير مناطق مياني و شرق استان دارند . در منطقه غرب بالاترين خط هم تبخير در سومار و كمترين آن در مناطق سردسير در شرق شهرستان سنقر مشاهده مي گردد .
از دلايل بالا بودن مقدار تبخير در منطقه غرب استان مي توان به ارتفاع پست آن و افزايش قابل ملاحظه درجه حرارت خورشيد و همچنين تاثير آب و هواي گرم صحاري عربستان و عراق نام برد كه در فصل تابستان مقدار تبخير را به حداكثر ممكن مي رساند
با عبور از سمت غرب به شرق استان و بالا رفتن ارتفاع متوسط منطقه مقدار تبخير به طبع كاهش درجه حرارت كاهش مي يابد ، كه مي توان به خطوط هم تبخير 1800 تا 2200 ميلي متر اشاره نمود كه بيشترين سطح استان را پوشش مي دهد ،در اين ميان مناطق شمال كنگاور و شرق سنقر كمترين مقدار تبخير را با منحني 1800 ميلي متر دارا مي باشد .
نقشه هم باران استان
نقشه خطوط هم باران سالانه استان توسط وزارت نيرو تهيه شده است و بنا بر تعريف خطوط هم باران عبارت است از خطوطي كه مقدار بارندگي در تمام نقاط آن يكسان مي باشد كه بر اساس آمار بارش ايستگاههاي بارانسنجي وزارت نيرو و سازمان هواشناسي در يك دوره شاخص آماري تهيه شده است . در نقشه هم باران حداقل خطوط هم باران با 300 ميلي متردر جنوب غرب استان در منطقه سومار و حداكثر آن 900 ميلي متر در گوشه شمالغرب استان در شمال نوسود مشاهده مي گردد .
بطور كلي اگر نقشه همباران استان را از وسط در نظر بگيريم نيمه غربي آن مقدار بيشتري از ريزشهاي جوي استان را دريافت مي كند . كه دليل آنرا مي توان وجود ارتفاعات بلند منطقه در مسير ورود جريانات غربي را نام برد كه با برخورد با آنها حداكثر ريزشها را به دنبال دارد بررسي نقشه هم باران نيز اين موضوع را نشان مي دهد با مشاهده آن در ميابيم كه در نيمه غربي ارقام 500 ميلي متر و بالاتر از آن مشاهده مي گردد ، غير از دو خط همباران با مقادير 300 و 400 ميلي متر كه اولي از منطقه سومار و دومي از بالاتر آن تا منطقه قصرشيرين ادامه مي يابد و دليل آنرا ارتفاع پائين منطقه نام برد . بطور كلي مقدار ريزش از سمت غرب به شرق استان به طبعيت از روند كلي كشور كاهش مي يابد مگر در مناطق مرتفع كه طبق قانون گراديان بارش با ارتفاع مقدار بيشتري ريزش دريافت ميكند بطوريكه منحني هاي 500 تا 800 ميلي متر نقشه در سمت شرق آن سطوح كمتري را پوشش ميدهند و ديگر اينكه مناطق كنگاور و سنقر كه از ارتفاع بيشتري برخورد دار مي باشند به دليل دور بودن از مناطق غربي استان ريزشهاي جوي را ديرتر و نيز كمتر دريافت مي كنند .
نكته قابل ذكر در اين خصوص بايد به دريافت كم ريزش در دشتهاي استان نسبت به ارتفاعات نام برد ، بطوريكه اين دشتها تقريبا نقش حالت پشت به كوه را داشته و مقدار بيشتر ريزشها در وهله اول سهم ارتفاعات شده و در مرحله دوم بارندگي ها را دريافت مي كنند . در مجموع استان كرمانشاه بين دو خط همباران 300 ميلي متر و 900 ميلي متر قرار گرفته است
نقشه هم دماي استان
نقشه خطوط هم دماي سالانه توسط وزارت نيرو تهيه شده است . بنابر تعريف خطوط هم دما عبارت است از خطوطي كه مقدار درجه حرارات در امتداد آن خطوط يكسان مي باشد كه با استفاده از آمار دراز مدت ايستگاههاي دماسنجي وزارت نيرو و سازمان هواشناسي و گراديان هاي منطقه اي بين ارتفاع و دما و نيز نظرات كارشناسي تهيه شده است در نقشه استان درجه حرارت در قسمت غرب استان و نوار مرزي از مقدار بيشتري نسبت به ساير مناطق استان برخوردار مي باشد ،كه اين حاصل ارتفاع پست منطقه ( كمتر از 500 متر )و تاثير آب و هواي صحراهاي خشك عربستان و عراق مي باشد . با عبور به سمت شرق استان و افزايش ارتقاع مقدار دماي متوسط سالانه كاهش مي يابد كه حدود آنرا مي توان از منطقه كرند غرب ، ارتفاعات دالاهو و قلاجه را نام برد . به دنبال آن با ورود به مناطق كوهستاني استان اقليم آن از گرمسيري به معتدل كوهستاني تغيير يافته و شهرهائي از استان در اين اقليم قرار مي گيرد كه مي تواند كرمانشاه ، اسلام آباد ، كرند ، روانسر ، جوانرود ، صحنه ، هرسين و مناطق كمتراز آنها را نام برد .
خطوط همدماي سالانه كه اين مناطق را تحت تاثير دارند منحني هاي 5/12 تا 15 درجه سانتيگراد مي باشد . در قسمت شمالشرق و شرق كه مناطق سنقر و كليائي و ارتفاعات منطقه را شامل مي شود ، همچنين گوشه اي از شمالغرب استان در منطقه پاوه و اورامانات به سبب بالا بودن ارتفاع متوسط منطقه خطوط همدماي سالانه نيز كمتر از 5/12 درجه سانتيگراد مي باشد . منحني هاي 10 تا 5/12 درجه سانتيگراد اين مناطق را پوشش ميدهد ، البته در ارتفاعات بالاتر از 2000 متر متوسط دماي سالانه كمتر از 10 درجه سانتيگراد مي باشد
وضعيت پتانسيل لغزشي استان
زمين لغزش به عنوان يك بلاي طبيعي و يا بلاي انساني در دهه هاي اخير خساراتي بيشتر از ساير بلايا از جمله زلزله بر جاي گذاشته است خسارات ناشي از زمين لغزش به منابع محيطي به حدي است كه اگر در صدد پيشگيري از آن بر نيائيم به صورت روزافزون گسترش يافته و جبران ناپذير خواهد بود .
بر اساس همين شواهد كميته اي تحت عنوان كاهش بلاياي ناشي از زلزله و لغزش لايه زمين در كشور تشكيل گرديد و اساس كار آن به چگونگي مطالعه و راههاي مقابله با اين بليه استوار گرديد همچنين در معاونت آبخيزداري وزارت جهاد كشاورزي گروهي تحت عنوان بررسي زمين لغزشها به منظور بررسي و نقش حركتهاي دامنه اي در حوزه هاي آبخيز و تاثير آن در تعادل فرسايشي حوزه تشكيل گرديد كه با توجه به گستردگي زمين لغزشها در كشور و استعداد بسيار بالاي مناطق كوهستاني اين امر به استانها محول گرديد .
بخش بررسي زمين لغزشهاي اداره ارزيابي مديريت آبخيزداري از سال 1374 فعال و با بكار گيري نيروهاي متخصص و امكانات موجود درصدد مطالعه و تهيه نقشه استعداد زمين لغزش استان برآمد و از آن تاريخ تا كنون موفق به شناسائي صحرائي114 لغزش بزرگ و بالغ بر 11000 لغزش از طريق تفسير عكس هاي هوائي گرديده ، همچنين يك مورد مطالعه به منظور تثبيت و پايداري توده لغزشي در روستاي سرتخت از توابع شهرستان صحنه صورت پذيرفته است .
آنچه مشخص است وضعيت استان كرمانشاه بخصوص در مناطق كوهستاني و تشكيل شده از سازندهاي سست و تكتونيزه به طوري است كه امكان حركتهاي بزرگ دامنه اي دور از انتظار نيست به همين لحاظ بايستي از اكنون سعي در بررسي دقيق سطح استان و شناسائي لغزشهاي موجود و پتانسيلهاي لغزشي نمود تا بتوان شاهرگهاي حياتي را از مناطقي با كمترين خطر لغزش عبور داد تا از خساراتي كه در آينده ممكن است حاصل شود و جبران ناپذير هم باشند جلوگيري به عمل آورد .
اصلاح كاربري اراضي استان كرمانشاه
طرح ملي اصلاح كاربري سرزمين ،برنامه اي مطالعاتي در مقياس 250000 : 1 در حوزه هاي بيروني استان به مساحت 1300000 هكتار به منظور پهنه بندي اراضي خارج از قابليت در حوزه هاي آبخيز بصورت دوره اي ميباشد .
خروجي دوره اي اين مطالعات را مي توان با روشمندي نسبتا ساده و با بهره گيري از فن آوري سيستم اطلاعات جغرافيائي بصورت متناوب تهيه نموده و نتايج آن بصورت دوره اي با هم مقايسه نمود و روند تغييراتي كه در كاربريهاي خارج از قابليت در طي دوره هاي زماني مشاهده مي شود را تجزيه و تحليل و تفسير كرد .
بدين ترتيب مي توان يك فرانسبي از محيط طبيعي در حوزه هاي آبخيز دست يافت و تصميم گيري مناسب تري را براي توسعه پايدار در عرضه آبخيز پيشنهاد نمود .
اين مناطق نسبت به بقيه عرصه در شرايط بحراني تر قرار گرفته اند ، لذا در ارتباط با مديريت آنها نياز به برنامه ريزيهاي اضطراري و فوري تري مي باشيم ، چرا كه اغلب اين مناطق منشاء ايجاد پديده هاي مخرب نظير فرسايش ، رانش زمين ، ساير حركات توده ائي ،سيل ، شوري و قليائيت خاك ، كم آبي ،بيابانزائي ، جنگل زائي ، تخريب مراتع و ... هستند .
آمار عمومي و حجم عمليات اجرائي
کشور ما بر روی یکی از کمر بندهای پر فشار کره زمین قرا ر گرفته است ودارای اقلیم خشک ونیمه خشک می باشد از یک طرف با فرسایش شدید آبی در مناطق کوهستانی و ا زسوی د یگر با فرسایش بادی در مناطق بیا بانی مواجه است اگر چه عوامل محیطی در ایجاد انها نقش فراوانی دارند ولی نباید نقش عوامل انسانی در بهره برداری نامناسب از عرصه های آبخیز را کم اهمیت تلقی نمود . منابع طبیعی تجدید شونده به عنوان زیر ساخت توسعه هر کشوری تلقی شده و اگر بهره برداری از این منابع بصورت اصولی و علمی و پایدار صورت نگیرد پایه های توسعه در بستر زمان پایدار نخواهد ماند و فر ا یند مذکور بحرانهای اقتصادی اجتماعی و به تبع آن سیاسی و فرهنگی به دنبا ل خواهد داشت
در واقع عدم رعایت مدیریت جامع و هماهنگ و بخشی نگری در حوضه آبخیز سبب میشود تا در کشو رکم آبی چون ایران آبهای ناشی از بارشها نه تنها بسرعت از دسترس خارج شده و بحرانهای کم آبی را ایجاد می نماید بلکه سبب سیلابهای ویرانگر شده و علاوه بر ایجاد خسارت جانی و مالی فراوان با عث فرسایش شدید و هدر رفت خاک حاصلخیز از بین رفتن کیفیت آب پر شدن مخازن سدها و تا سیسات آبی از رسوب وقوع زمین لغزشها میگردد واز سوی دیگر با کاهش تولید گیاهی در عرصه های آبخیز شرایط نامناسبی برای ادامه حیات بوجود می آید .
فعالیتها:
فعالیتهای این مدیريت در سال 83 بشرح زیر می باشد.
- انجام طرحهای مطالعاتی 74000 هکتار
- طرحهای اجرایی 35000 هکتار
طرحهاي ملي شامل:
1-آبخیز داری در حوضه کرخه.
2- ابخیزداری در حوضه سدهای در دست ساختمان .
3- آبخیزداری در حوضه سدهای مو جود (در سال 84). طرح تعادل دام و مرتع (در سال 83).
اعتبار این طرحها در سال 83 به مبلغ 8700میلیون ریال ودر سال 84 مبلغ 16100 میلیون ریال که در وا قع حدود صد درصد رشد داشته است .
طرحهای استانی شامل :
1- آ بخیز داری و حفاظت اب و خاک .
2- پیشگیری ومهار سیلاب .
3- آ بخیزداری حوضه شهرهای استان .
4-اصلاح کاربری اراضی .
5- سطوح جمع آوری بارا ن .
6- آبخیزداری رودخانه های مرزی .
اعتبار این طرحها در سال 83 -1370 میلیون ریال ودر سال 84 اين ميزان 5000 میلیون ریال ميباشد
آبخيز 
پهنه اي است كه تمام رواناب ناشي از باران وارد بر آنرا ،يك رودخانه يا آبراهه يا درياچه دريـــافت مينمايد . مفهوم عيني يك آبخيز عبارت است از مناطق پر شيب و كوهستاني كه اراضي آنها عمدتاَ جنگلي ، مرتعي و يا زراعي بوده و ساكنين آن اكثراًٌَُ از روستائيان كم درآمد و زارعين خــرده پا ميباشند
آبخيــــزداري
مديريت و بــهره برداري هماهنگ ، يكپارچه و قانونمند منابع طبيعي ، كشاورزي ، انساني و اقتصادي يك آبخيز است ، مشروط بر آنكه سرمايه اصلي آبخيز كه همانا منابع آب و خاك آن مي باشد كاملاَ حفظ شده و تاثير منفي نپذيرد . براي زيستن در يك حوزه آبخيزي كه بتواند نيازها و آسايش ساكنين آنرا تامين كند تدابيري لازم است تا به كار گرفته شود . چنين تدابيري كه در قالب نوعي برنامه ريزي ارائه مي شود آبخيزداري ناميده ميشود . در واقع آبخيز داري عبارت است از برنامه ريزي براي اداره يك سيستم معين و اجراي يك سري عمليات در روي منابع طبيعي ، كشاورزي ، نيروي انساني و بالاخره محيط زيست،جهت دستيابي به اهداف از پيش تعيين شده با رعايت مسائل اجتماعي ، اقتصادي و تشكيلاتي
اهداف آبخيزداري
-
كاهش خطر بلاياي طبيعي و انساني مثل سيل و زمين لرزه .
-
حفظ و تربيت ظرفيتهاي بالقوه توليد با اجراي عمليات حفاظت خاك .
-
افزايش بازدهي ملي سرمايه گذاريها با اجـراي عمليات به زراعـي و جلوگيـري از پر شدن مخزن سدها .
-
تقويت سفره آبهاي زيرزميني با عمليات پخش سيلاب . -
ايجاد اشتغال براي روستائيان و جلوگيري از مهاجرت آنان به شهرها . -
قانونمند كردن و نظم بخشيدن به انواع بهـره برداريهاي منابع در حوزه هاي آبخيز . -
هماهنگي و يكپارچگي برنامه هاي كليه پروژه ها و فعاليتهاي عمراني ، اقتصادي حوزه هاي آبخيز (مديريت جامع )
حوزه هاي آبخيز استان كرمانشاه
استان كرمانشاه با متوسط بارندگي 500 ميليمتر در سال از مناطق نسبتاًَََََََ پر آب كشور محسوب مي شود . استان كرمانشاه شـــامل دو حوزه بزرگ آبخيز كـرخه عليا و سيـروان مي باشد ، حــــوزه آبخيز كـرخه عليا (حوزه آبريز داخلي ) شامل 15 زير حوزه اصلي مي باشد كه در مركز و شرق استان شامل شهرستانهاي كرمانشاه ، اسلام آباد غرب ، كنگاور ، جوانرود (بخش روانسر ) ، صحنه و هرسين قـــرار دارد و آب رودخانه هاي آن نهايتا به رودخانه سيمره تخليه مي شود .
حوزه آبريز سيروان (حوزه آبريز خارجي ) با 19 زير حوزه اصلي در شمال غرب استان شامل شهرستانهاي قصرشيرين ، پاوه ، سرپل ذهاب ، گيلانغرب ، بخشي از سنقر ، جوانرود (غير از بخش روانسر ) و بخــــشي از شهرستان اسلام آباد غرب بوده و‌آب رودخانه هاي آن از كشور خارج شده و وارد كشور عراق مي گردد . 
استان داراي 13 رودخانه مهم ، 74 پارچه سراب ، 699 دهنه چشمه ، 1120 حلقه چاه عميق و 4304 حلقه چاه نيمه عميق مي باشد .
در حال حاضر بخش عظيمي از آبهاتي سطحي استان ( 2/46 درصد ) از كشور خارج مي شود و همچنين از بخش قابل توجهي از پتانسيل آبهاي زيرزميني استان بهره برداري نمي گردد .
حجم نهائي آبهاي سطحي استان در سال 1378 به ميزان 9/2423 ميليون مترمكعب بوده كه 1120 ميليون متر مكعب آن از كشور خارج و 6/598 ميليون مترمكعب از طريق رودخانه سيمره به كرخه تخليه و مابقي جهت امور كشاورزي و صنعت استحصال مي گردد .
چکیده وضع موجود
•از ابتدای تشکیل مدیرت آبخیزداری تا کنون 75000 هکتار مطالعه توجیهی و توجیهی اجرایی وتفصیلی اجرایی ودر سطح 282000 هکتار عملیات اجرایی در استان انجام گرفته است
طرحهای شاخص:
•کرمانشاه ( کنترل سیل حوضه آبشوران وچمن .آبخیز داری حوضه کرخه شامل لعل آباد . تالاندشت.
• پادگان آموزشی شهید رجایی (ورمنجه) آ بخیزداری در حوضه ها ی سماق - دیزگران) .
•اسلام آباد (کنترل سیل حوضه شهری. آبخیزداری حوضه کرخه (چغازرد- هرسم).
•کرند (کنترل سیل حوضه شهری در شمال شهر).
•سرپل ذهاب( پخش سیلاب کو ییک. بند خاکی حوضه شهرک دامپروری.آبخیزداری حوزه سدهای در دست ساختمان – بریموند).
•قصرشیرین (پارک آبخیز).
•گیلانغرب (کنترل سیل شهری حوضه میاندار قروتک.بندهای خاکی چله. آبخیزداری در حوضه سد ها ی موجود( گیلانغرب) شامل چشمه نظامی – چله -شاعران ).
•هرسین (کنترل سیل حوضه شهری -.حوضه قله جوق).
•صحنه( کنتر ل سیل شهری – پخش سیلاب تینمو.آبخیزداری کرخه – مله بید).
•کنگاور (کنترل سیل شهری –سکو بندی حصار – عبد ا لتاجدین ).
•سنقر( بندهای خاکی شمسک- آبخیز داری در حوضه سدهای موجود ( گاوشان) شامل پروژه های گردکانه- سر دره - چوگان).
•جوانرود (کنترل سیل شهری – کار بری اراضی).
•روانسر( آبخیز داری در حوضه خراجیان و مهرگان ).
•پاوه(آبخیزداری درحوضه رودخانه های مرزی - میر عبدلی – کنترل سیل شهری باینگان).
تشکیل تعاونی های آ بخیز داری.
•تاكنون تعداد 13 واحد تعاوني آبخيزداري در سطح استان تشكيل و ثبت شده اند كه 9 واحد از آنها فعال ميباشندكه سطحي معادل 10000 هكتار از حوزه هاي آبخيز را تحت پوشش دارند
• - شناسایی 11000مورد زمین لغزش در سطح استان.
• - راه اندازی و توسعه سيستم هاي اطلاعات جغرافيائي
پیش بینی برنامه چهارم :
•در مجموع در سطح 720000 هکتار مطالعه و319000 هکتار عملیات اجرایی در قالب طرحهای ملی واستانی منظور گر دیده است
سلام دوستان عزیز ناهید فرامرزی هستم دبیر جغرافیای ناحیه 2 کرمانشاه وبلاگ من در مورد موضو عات مختلف جغرافیایی مرتبط با جغرافیای دوره متوسطه است امیدوارم وبلاگم برای شما مفید باشد.لطفابه ادامه ی مطلب هاحتما توجه کنید وبه همه ی مطالب ارشیو سر بزنید.با ارزوی روزهای شاد برای شما